ಭಗವದ್ಗೀತೆ 6.13 ಅರ್ಥ: ಸಮಂ ಕಾಯಶಿರೋಗ್ರೀವಂ

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಕಾಯ’ ಎಂದರೆ ದೇಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿನ ಬುಡದಿಂದ ನೆತ್ತಿಯವರೆಗೆ ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ‘ಸಮವಾಗಿ’ ಹಿಡಿದವನೂ ಅಲುಗಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ‘ಅಚಲ’ ಎಂಬ ಪದ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ.

This verse and the next form one sentence. Sridhara Swami says ‘kaya’ means the trunk of the body, and that one should be straight from the base of the spine to the crown. Shankara notes that one who holds himself ‘even’ may still sway, which is why the word ‘still’ is added.

ಮೂಗಿನ ತುದಿಯ ನೋಟದ ಬಗ್ಗೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘ಇವ’, ಅಂದರೆ ‘ಅಂತೆ’, ಎಂಬ ಪದ ಲುಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಮೂಗಿನ ತುದಿಯನ್ನೇ ದಿಟ್ಟಿಸುವುದು ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ, ಹಾಗಾದರೆ ಮನಸ್ಸು ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಆತ್ಮದ ಮೇಲಲ್ಲ. ನೋಟವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದಂತೆ ಇರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಉದ್ದೇಶ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವಂತೆ.

Shankara gives an important clarification about the gaze at the tip of the nose. Here the word ‘iva’, ‘as if’, is understood. Staring at the nose-tip itself is not intended; then the mind would settle on the nose, not on the self. The aim is to keep the gaze gathered there, as it were, and to fix the mind in the self, as verse twenty-five says.

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅರ್ಧ ಮುಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣು ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಐದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಂತೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡುವುದು ‘ಸಾಪಾಶ್ರಯತಯಾ’, ಆಧಾರದ ನೆರವಿನಿಂದ ಎಂದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Sridhara Swami explains it as half-closed eyes, as in verse twenty-seven of the fifth chapter. Ramanuja says again that the body is held steady ‘with the help of a support’.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ನೇರವಾದ ಬೆನ್ನು ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೂ ಗಮನಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ, ಕುಸಿದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ತೂಕಡಿಕೆ ಬೇಗ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭವ. ಆದರೆ ನೇರ ಎಂದರೆ ಬಿಗಿ ಅಲ್ಲ. ಹೆಗಲು ಸಡಿಲವಾಗಿರಲಿ.

It is a common experience of those who meditate that an upright back helps breathing and attention, while a slumped posture soon brings drowsiness. But upright does not mean rigid. Let the shoulders stay loose.

ಕುತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಯ ತೊಂದರೆ ಇರುವವರು ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಒಂದೇ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕೂರುವ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ವೈದ್ಯರ ಅಥವಾ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿಸ್ಟರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಆಗಾಗ ಭಂಗಿ ಬದಲಿಸುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ.

Those with neck or spine problems would do well to take advice from their doctor or physiotherapist before sitting long in one posture. Changing position now and then is no fault.