ಭಗವದ್ಗೀತೆ 6.3 ಅರ್ಥ: ಆರುರುಕ್ಷೋರ್ಮುನೇರ್ಯೋಗಂ

ಗೀತೆ ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತುವ ಚಿತ್ರ ಬಳಸುತ್ತದೆ: ‘ಆರುರುಕ್ಷು’, ಏರಲು ಬಯಸುವವನು ಮತ್ತು ‘ಯೋಗಾರೂಢ’, ಏರಿ ನಿಂತವನು. ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಧನ. ‘ತಸ್ಯೈವ’, ಅವನಿಗೇ, ಎಂಬ ಪದ ಇದು ಇಬ್ಬರು ಬೇರೆ ಜನರ ಮಾತಲ್ಲ, ಒಬ್ಬನ ಪ್ರಯಾಣದ ಎರಡು ಹಂತಗಳು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

The Gita uses the image of climbing here: ‘arurukshu’, one who wishes to climb, and ‘yogarudha’, one who has climbed and stands there. The same person needs different means at different stages. The words ‘that same person’ show that this is not about two different people but two stages of one journey.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಶಮ’ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ. ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಾನೋ ಅಷ್ಟಷ್ಟು ಮನಸ್ಸು ಸಮಾಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಶಾಂತಿಪರ್ವದ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಸಮತೆ, ಸತ್ಯ, ಶೀಲ, ಸ್ಥಿರತೆ, ದಂಡವನ್ನು ಕೆಳಗಿಡುವುದು, ಋಜುತೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿರಮಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತು ಇಲ್ಲ.

For Shankara ‘calm’ means withdrawal from all actions. The more one withdraws from actions, the more the mind settles. He quotes a verse from the Shanti Parva of the Mahabharata: there is no wealth like one-pointedness, evenness, truth, good conduct, steadiness, laying down the rod, straightness, and gradual withdrawal from actions.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಕಾಲಮಿತಿಯಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ: ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ರೂಪದ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುವವರೆಗೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ಮ ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಯ ಸಾಧನ, ಶಮ ಎಂದರೆ ಸಮಾಧಿ, ಜ್ಞಾನ ಪಕ್ವವಾಗಲು ಸಾಧನ.

Ramanuja reads it as setting a time limit: action is to be done until liberation, in the form of seeing the self, is gained. For Sridhara Swami action is the means to purity of mind, and calm means samadhi, the means for knowledge to ripen.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಯೋಗಾರೂಢ ಎಂದರೆ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನಿ. ಅವನಿಗೂ ಸಮಾಧಿಯೇ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನ, ಆದರೆ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ಮ ಮುಗಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣ ಸಮಾಧಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಹಾತ್ಮರು ಜಪ, ಭಗವಂತನ ಕಥೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಚನವನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

For Madhva the one who has climbed to yoga is the direct knower. For him too samadhi is the chief means, but full samadhi comes only when the karma still to be experienced is spent. Until then, he quotes, the great souls occupy themselves with japa, the stories of the Lord and the like.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಯಾವುದೇ ಕೌಶಲ ಕಲಿಯುವಾಗ ಮೊದಲು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನ, ಬಹಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೇಕು. ಅದು ಕೈಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯತ್ನ ಅದನ್ನು ಕೆಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಬೇಕಾದದ್ದು ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸು.

When learning any skill, at first great effort and much practice are needed. Once it is in hand, too much effort spoils it. What is needed then is a calm mind.

ನಾವು ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಸವಾಲು. ಏರುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಏರಿಬಿಟ್ಟೆವು ಎಂದುಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಬಿಡುವುದು ಅಪಾಯ. ಏರಿದ ಮೇಲೂ ಬಿಡಲಾರದೆ ಒದ್ದಾಡುವುದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಬಂಧನ.

The challenge here is to know honestly which stage we are at. To think we have arrived while still climbing, and drop the work, is a danger. To be unable to let go even after arriving is another kind of bondage.