ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯತೋ ಯತೋ ನಿಶ್ಚರತಿ ಮನಶ್ಚಂಚಲಮಸ್ಥಿರಮ್।
ತತಸ್ತತೋ ನಿಯಮ್ಯೈತದಾತ್ಮನ್ಯೇವ ವಶಂ ನಯೇತ್ ॥ 26 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम्।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ 26 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yato yato niścarati manaścañcalamasthiram|
tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet || 26 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯತಃ ಯತಃ (यतः यतः, yataḥ yataḥ) = ಯಾವ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಯಾವ ಯಾವ ಕಡೆಗೆ (from whatever cause, towards whatever)
- ಚಂಚಲಮ್ ಅಸ್ಥಿರಮ್ ಮನಃ (चञ्चलम् अस्थिरम् मनः, cañcalam asthiram manaḥ) = ಚಂಚಲವೂ ಅಸ್ಥಿರವೂ ಆದ ಮನಸ್ಸು (the restless, unsteady mind)
- ನಿಶ್ಚರತಿ (निश्चरति, niścarati) = ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ (wanders out)
- ತತಃ ತತಃ ನಿಯಮ್ಯ (ततः ततः नियम्य, tataḥ tataḥ niyamya) = ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಅದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಎಳೆದು (drawing it back from there)
- ಆತ್ಮನಿ ಏವ ವಶಮ್ ನಯೇತ್ (आत्मनि एव वशम् नयेत्, ātmani eva vaśam nayet) = ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ವಶಕ್ಕೆ ತರಬೇಕು (should bring it under control in the self alone)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಚಂಚಲವೂ ಅಸ್ಥಿರವೂ ಆದ ಮನಸ್ಸು ಯಾವ ಯಾವ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಅದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಎಳೆದು ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ವಶಕ್ಕೆ ತರಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Wherever the restless, unsteady mind wanders out, from there he should draw it back and bring it under control in the self alone.
ಶ್ಲೋಕ 6.26ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 6.26
ಇದು ಧ್ಯಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಶ್ಲೋಕ. ಮನಸ್ಸು ಓಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗೀತೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಒಂದೇ: ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದೆ ತರುವುದು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಧಾರಣೆಯ ನಂತರದ ಹೆಜ್ಜೆ.
This is the most honest verse of meditation. The Gita admits that the mind wanders, and has one answer: bring it back, again and again. Sridhara Swami calls this pratyahara, withdrawal, the step after the holding of the last verse.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಹಿಂದೆ ತರುವ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆದ ಶಬ್ದ ಮೊದಲಾದ ಕಾರಣದ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ ಅದನ್ನು ‘ಆಭಾಸ’, ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆ ಎಂದು ಕಾಣುವುದು, ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದ ಭಾವನೆ. ಹೀಗೆ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಬಲದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
Shankara also gives the method of bringing it back. One examines the true nature of the sound or other cause that drew the mind away and sees it as mere appearance, and one cultivates dispassion. So, by the strength of practice, the mind comes to rest in the self.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ವಿಧಾನ ಬೇರೆ: ‘ಅತಿಶಯಿತ ಸುಖಭಾವನೆ’. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಖವಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದು. ಒಬ್ಬರು ಓಡಿದ ವಸ್ತುವಿನ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಗುರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಯತೋ ಯತಃ’ ಎಂದರೆ ‘ಯಾವ ಯಾವ ಕಡೆಗೆ’ ಎಂದು ಭಾಗವತದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
Ramanuja’s method is different: ‘contemplating the surpassing joy’. One draws the mind by the sense that greater joy lies in the self. One lessens the pull of what the mind ran to, the other increases the pull of the goal. Madhva cites a usage in the Bhagavata to show that ‘yato yatah’ means ‘towards whatever’.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಗಮನವನ್ನು ತರಬೇತಿ ಮಾಡುವ ಇಂದಿನ ಅನೇಕ ವಿಧಾನಗಳ ಹೃದಯವೂ ಇದೇ: ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ಹೋಯಿತು ಎಂದು ಗಮನಿಸುವುದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಬೈದುಕೊಳ್ಳದೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ತರುವುದು. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹಿಂದೆ ತರುವುದೂ ಒಂದು ಪುನರಾವರ್ತನೆ, ವ್ಯಾಯಾಮದ ಒಂದು ಸೆಟ್ ಇದ್ದಂತೆ.
This is also the heart of many of today’s methods of attention training: noticing that the mind has gone elsewhere, and bringing it back gently without scolding oneself. Each return is one repetition, like a set of exercise.
ಮನಸ್ಸು ಓಡುವುದು ಸೋಲಲ್ಲ, ಅದರ ಸ್ವಭಾವ. ಸೋಲು ಎಂದರೆ ಓಡಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸದಿರುವುದು, ಅಥವಾ ಗಮನಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೆ ತರಲು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದಿರುವುದು.
The mind wandering is not failure; it is its nature. Failure is not noticing that it has wandered, or, having noticed, not wanting to bring it back.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ