ಭಗವದ್ಗೀತೆ 6.29 ಅರ್ಥ: ಸರ್ವಭೂತಸ್ಥಮಾತ್ಮಾನಂ

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಈಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ‘ಯಸ್ತು ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಆತ್ಮನ್ಯೇವಾನುಪಶ್ಯತಿ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ‘ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ’ ಎಂಬ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲೇ ಮೂವರು ಆಚಾರ್ಯರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ನಿಲುವನ್ನೂ ಅವರದೇ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

This verse recalls the Isha Upanishad’s ‘he who sees all beings in the self’. But the three acharyas part clearly on what ‘the self in all’ means. The position of each is given here in his own terms.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಏಕತ್ವದ ದರ್ಶನ. ತನ್ನ ಆತ್ಮವೇ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಯವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ವಿಷಮವಾದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಆತ್ಮ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನವೇ ‘ಸಮದರ್ಶನ’. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳೂ ಇದೇ ನಿಲುವಿನವರು: ದೇಹದ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಭೇದದಿಂದ ಕಾಣುವುದು.

For Shankara this is the vision of oneness. One’s own self is present in all beings from Brahma to a blade of grass, and all of them are one in one’s own self. ‘Seeing the same’ is the undivided knowledge that the self which is Brahman is one in all unequal beings. Sridhara Swami holds the same view: seeing the self, free of the limits of the body, in all, and all in the self, without difference.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಸಾಮ್ಯದ ದರ್ಶನ, ಏಕತ್ವದ್ದಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆತ್ಮಗಳೆಲ್ಲ ಜ್ಞಾನವೇ ಆಕಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮ. ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮದಂತೆ, ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮವನ್ನು ತನ್ನದರಂತೆ ಕಾಣುವುದು. ಒಂದು ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಂಡರೆ ಆ ಸಾಮ್ಯದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಆತ್ಮವಸ್ತುವನ್ನೂ ಕಂಡಂತೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ‘ಸಮದರ್ಶನ’, ಅರ್ಜುನನ ‘ಸಾಮ್ಯೇನ’ ಎಂಬ ಮುಂದಿನ ಮಾತು, ಮತ್ತು ‘ನಿರ್ದೋಷಂ ಹಿ ಸಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ’ ಎಂಬ ಐದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮಾತನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

For Ramanuja this is the vision of sameness, not oneness. Selves freed from prakriti are all alike, since knowledge is their form. One sees one’s own self as like the self of all, and the self of all as like one’s own. Seeing one self is, by that sameness, like seeing all selves. He cites ‘seeing the same’, Arjuna’s word ‘sameness’ in the next verse but three, and the fifth chapter’s ‘Brahman is flawless and the same’.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ‘ಆತ್ಮ’ ಪರಮೇಶ್ವರ, ಮತ್ತು ಇದು ಧ್ಯಾನದ ವಿಷಯ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನೂ, ಪರಮೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಕಾಣುವುದು, ಮತ್ತು ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲೂ ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಯಲ್ಲೂ ಅವನನ್ನು ಐಶ್ವರ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. ಭಾಗವತದ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದು ಸರಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಈ ಪುಟದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ.

For Madhva the ‘self’ here is the Supreme Lord, and this is the object of meditation: seeing the Lord in all beings and all beings in the Lord, and seeing him as equal in lordship and the like whether in four-faced Brahma or in a blade of grass. He quotes a verse of the Bhagavata. Deciding which is right is not the work of this page.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಈ ಮೂರೂ ಅರ್ಥಗಳು ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾದರೂ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಡೆ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ: ಎದುರಿನವನನ್ನು ಬೇರೆಯವನು ಎಂದು ನೋಡುವ ಗೋಡೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಳುವಾಗಬೇಕು.

These three readings differ in doctrine, but in life they point one way: the wall that makes the person before us ‘other’ must grow a little thinner.

ನಮ್ಮದೇ ಮನೆಯವರ ನೋವು ನಮಗೆ ತಕ್ಷಣ ತಾಗುತ್ತದೆ, ಅಪರಿಚಿತನ ನೋವು ಸುದ್ದಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಅಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಗೀತೆ ಹೇಳುವ ನೋಟದ ಕಡೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ.

The pain of our own family touches us at once; a stranger’s pain stays as news. Even a little narrowing of that gap is a step towards the vision the Gita speaks of.