ಭಗವದ್ಗೀತೆ 6.35 ಅರ್ಥ: ಅಸಂಶಯಂ ಮಹಾಬಾಹೋ

ಕೃಷ್ಣ ಮೊದಲು ಅರ್ಜುನನ ಮಾತನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪುತ್ತಾನೆ: ‘ಅಸಂಶಯಂ’, ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜ. ಆಮೇಲೆ ‘ತು’, ಆದರೆ, ಎಂದು ಎರಡು ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಪತಂಜಲಿಯ ಯೋಗಸೂತ್ರದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಎರಡು ಪದಗಳು ಬರುತ್ತವೆ: ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳ ನಿರೋಧ.

Krishna first agrees fully with Arjuna: ‘no doubt’, what you say is true. Then, with ‘but’, he gives two means. The same two words appear in Patanjali’s Yoga Sutra: the stilling of the mind’s movements comes through practice and dispassion.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಎರಡಕ್ಕೂ ನಿಖರ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅಭ್ಯಾಸ ಎಂದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅರಿವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತರುವುದು. ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂದರೆ ಕಂಡ ಮತ್ತು ಕಾಣದ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ದೋಷವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಬರುವ ತೃಷ್ಣೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ. ವೈರಾಗ್ಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಹೊರಗಿನ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

Shankara defines both exactly. Practice is bringing back, again and again, the same kind of awareness onto one object. Dispassion is freedom from thirst for pleasures seen and unseen, born of repeatedly seeing their faults. Dispassion checks the mind’s outward flow.

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಎರಡರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಅಭ್ಯಾಸ ಲಯವನ್ನು, ಅಂದರೆ ಜಡತೆ ಮತ್ತು ತೂಕಡಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ವೈರಾಗ್ಯ ವಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು, ಅಂದರೆ ಹೊರಗೆ ಓಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಎಂದರೆ ಆತ್ಮವನ್ನು ಗುಣಗಳ ಗಣಿ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಭಾವಿಸುವುದರಿಂದ ಬರುವ ಆಕರ್ಷಣೆ, ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂದರೆ ಉಳಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ದೋಷ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಬರುವ ತೃಷ್ಣಾರಾಹಿತ್ಯ. ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ‘ಕಥಂಚಿತ್’, ಹೇಗೋ, ಎಂಬ ಪದ ಇದು ಸುಲಭವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೇಲೆ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನಮ್ಮ ಮೂಲಪಾಠದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.

Sridhara Swami separates their work: practice checks laya, torpor and drowsiness; dispassion checks vikshepa, running outward. For Ramanuja practice is the attraction that comes from repeatedly contemplating the self as a mine of good qualities, and dispassion is the absence of thirst that comes from seeing faults in other objects. His word ‘somehow’ admits that this is not easy. Our source text has no comment by Madhva on this verse.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಇದು ಗೀತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಉತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಕೃಷ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಚಿಕ್ಕದು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂದೂ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಕಷ್ಟ, ಆದರೆ ಸಾಧ್ಯ’ ಎಂಬುದು ಒಳ್ಳೆಯ ವೈದ್ಯರು ರೋಗಿಗೆ ಹೇಳುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾತೂ ಹೌದು.

This is one of the Gita’s most encouraging answers. Krishna does not make the problem small, nor does he accept that it is impossible. ‘Hard, but possible’ is also the honest thing a good doctor says to a patient.

ಅಭ್ಯಾಸ ಎಂದರೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಾಡುವುದು, ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂದರೆ ಸೆಳೆತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ಯಾವುದೇ ಹಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಈ ಎರಡೂ ಬೇಕು: ಹೊಸದನ್ನು ದಿನವೂ ಮಾಡುವುದು, ಹಳೆಯದರ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅದರ ನಿಜವಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದು.

Practice means doing it again and again; dispassion means reducing the pull. Changing any old habit needs both: doing the new thing daily, and seeing the attraction of the old one at its true worth.