ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ತತ್ರೈಕಾಗ್ರಂ ಮನಃ ಕೃತ್ವಾ ಯತಚಿತ್ತೇಂದ್ರಿಯಕ್ರಿಯಃ।
ಉಪವಿಶ್ಯಾಸನೇ ಯುಂಜ್ಯಾದ್ಯೋಗಮಾತ್ಮವಿಶುದ್ಧಯೇ ॥ 12 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः।
उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥ 12 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ|
upaviśyāsane yuñjyādyogamātmaviśuddhaye || 12 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತತ್ರ ಆಸನೇ ಉಪವಿಶ್ಯ (तत्र आसने उपविश्य, tatra āsane upaviśya) = ಆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು (seated on that seat)
- ಮನಃ ಏಕಾಗ್ರಮ್ ಕೃತ್ವಾ (मनः एकाग्रम् कृत्वा, manaḥ ekāgram kṛtvā) = ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ (making the mind one-pointed)
- ಯತಚಿತ್ತೇಂದ್ರಿಯಕ್ರಿಯಃ (यतचित्तेन्द्रियक्रियः, yatacittendriyakriyaḥ) = ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ (with the workings of mind and senses restrained)
- ಆತ್ಮವಿಶುದ್ಧಯೇ ಯೋಗಮ್ ಯುಂಜ್ಯಾತ್ (आत्मविशुद्धये योगम् युञ्ज्यात्, ātmaviśuddhaye yogam yuñjyāt) = ಅಂತಃಕರಣದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು (should practise yoga for the purification of the self)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಅಂತಃಕರಣದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
seated on that seat, making the mind one-pointed and restraining the workings of mind and senses, he should practise yoga for the purification of the self.
ಚಿಂತನ (Reflection)
ಆಸನವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಮುಂದೇನು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ಶಂಕರರು ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೇಗೆ? ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಂದಲೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸೆಳೆದು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟು. ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ? ಅಂತಃಕರಣದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ. ಆಮೇಲೆ ಶಂಕರರು ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ: ಹೊರಗಿನ ಆಸನದ ಮಾತು ಮುಗಿಯಿತು; ಇನ್ನು ದೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಿಡಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಬರುತ್ತದೆ.
Having set up the seat, what then? Shankara joins the two shlokas with that question. Seated there, he should practise yoga. How? By drawing the mind back from every object and making it one-pointed, the workings of mind and senses held in. For what? The ‘self’ to be purified, Shankara says, is the inner organ. Then he marks the next step: the outer seat has been given; next, how the body is to be held.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಭಾಷ್ಯ
Sri Shankara Bhagavatpada, Bhagavad Gita Bhashya
ಶ್ಲೋಕ 6.12ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 6.12
ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ವಾಕ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನ ಆಸನವನ್ನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಒಳಗಿನ ಆಸನ, ಅಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆ. ‘ಏಕಾಗ್ರ’ ಎಂದರೆ ‘ಒಂದೇ ತುದಿಯುಳ್ಳದ್ದು’. ಹರಡಿದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದು ಬಿಂದುವಿಗೆ ತರುವುದು.
The sentence of the last verse ends here. After the outer seat comes the inner seat, one-pointedness of mind. ‘Ekagra’ means ‘having a single point’: bringing a scattered mind to one point.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಆತ್ಮವಿಶುದ್ಧಿ’ ಎಂದರೆ ‘ಅಂತಃಕರಣದ ಶುದ್ಧಿ’. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅದನ್ನು ‘ಮನಸ್ಸಿನ ಉಪಶಾಂತಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
For Shankara ‘purification of the self’ means ‘purity of the inner instrument, the mind’. Sridhara Swami calls it ‘the calming of the mind’.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಆತ್ಮವಿಶುದ್ಧಿ’ ಎಂದರೆ ‘ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ’, ಮತ್ತು ‘ಯೋಗ’ ಎಂದರೆ ‘ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ’. ಅವರು ಈ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಹನ್ನೆರಡರಿಂದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ಲೋಕದವರೆಗಿನ ಯೋಗವನ್ನು ಸಮಾಧಿಯೋಗ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
For Ramanuja ‘purification of the self’ means ‘release from bondage’, and ‘yoga’ means ‘seeing the self’. He comments on these two verses together. Madhva simply identifies the yoga of verses twelve to fourteen as the yoga of absorption.
ಯೋಗಪರಂಪರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಐದು ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ: ‘ಕ್ಷಿಪ್ತ’, ಅಂದರೆ ‘ಚಂಚಲ’; ‘ಮೂಢ’, ‘ಮಂಕು’; ‘ವಿಕ್ಷಿಪ್ತ’, ‘ಚದುರಿದ’, ಅಂದರೆ ಆಗಾಗ ಮಾತ್ರ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸು; ‘ಏಕಾಗ್ರ’, ‘ಒಂದೇ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತ’; ಮತ್ತು ‘ನಿರುದ್ಧ’, ‘ನಿಶ್ಚಲ’. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಮೊದಲ ಮೂರರಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕೇಳುವುದು ನಾಲ್ಕನೆಯದನ್ನು.
The yoga tradition names five states of the mind: kshipta, ‘restless’; mudha, ‘dull’; vikshipta, ‘scattered’, settling only now and then; ekagra, ‘one-pointed’; and niruddha, ‘stilled’. Most minds live in the first three. This verse asks for the fourth.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಧ್ಯಾನದ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಓಡುವುದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಸೋಲಲ್ಲ, ಅದೇ ಅಭ್ಯಾಸದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿಗೆ ತರುವುದೇ ಅಭ್ಯಾಸ.
Almost everyone notices that in the first few minutes of meditation the mind runs off everywhere. That is not failure; it is the raw material of practice. Bringing the mind back to one point again and again is the practice.
ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವ ಉದ್ದೇಶ ಗಮನಾರ್ಹ: ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ. ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವಗಳಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಶಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನ ಧೂಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಅದೇ ಫಲ.
The purpose the verse names is worth noticing: for purification. Not for marvellous experiences, not for powers. If a little of the mind’s dust settles, that is the fruit.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ