ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರಶಾಂತಮನಸಂ ಹ್ಯೇನಂ ಯೋಗಿನಂ ಸುಖಮುತ್ತಮಮ್।
ಉಪೈತಿ ಶಾಂತರಜಸಂ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತಮಕಲ್ಮಷಮ್ ॥ 27 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम्।
उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥ 27 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam|
upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtamakalmaṣam || 27 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪ್ರಶಾಂತಮನಸಮ್ ಏನಮ್ ಯೋಗಿನಮ್ (प्रशान्तमनसम् एनम् योगिनम्, praśāntamanasam enam yoginam) = ಪ್ರಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಯೋಗಿಯನ್ನು (this yogi of serene mind)
- ಶಾಂತರಜಸಮ್ (शान्तरजसम्, śāntarajasam) = ರಜೋಗುಣ ಶಾಂತವಾದ (whose restlessness has subsided)
- ಬ್ರಹ್ಮಭೂತಮ್ ಅಕಲ್ಮಷಮ್ (ब्रह्मभूतम् अकल्मषम्, brahmabhūtam akalmaṣam) = ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆದ, ಕಲ್ಮಷವಿಲ್ಲದ (become Brahman, free of stain)
- ಉತ್ತಮಮ್ ಸುಖಮ್ ಉಪೈತಿ ಹಿ (उत्तमम् सुखम् उपैति हि, uttamam sukham upaiti hi) = ಉತ್ತಮ ಸುಖ ತಾನಾಗಿ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತದೆ (supreme joy comes to him)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ರಜೋಗುಣ ಶಾಂತವಾದ, ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆದ, ಕಲ್ಮಷವಿಲ್ಲದ, ಪ್ರಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಯೋಗಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಸುಖ ತಾನಾಗಿ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Supreme joy comes of itself to this yogi of serene mind, whose restlessness has subsided, who has become Brahman and is free of stain.
ಶ್ಲೋಕ 6.27ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 6.27
ಇಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಕರಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಯೋಗಿ ಸುಖವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಸುಖವೇ ‘ಉಪೈತಿ’, ಅವನ ಬಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ‘ಸ್ವಯಮೇವ’, ತಾನಾಗಿಯೇ ಎಂದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತಂದವನಿಗೆ ರಜೋಗುಣ ಕ್ಷಯಿಸಿದಾಗ ಸಮಾಧಿಸುಖ ತಾನಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
The grammar here is subtle. The yogi does not seize joy; joy ‘upaiti’, comes to him. Sridhara Swami glosses it as ‘of itself’: for one who has brought the mind back again and again, when restlessness is spent, the joy of absorption arrives on its own.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಶಾಂತರಜಸ’ ಎಂದರೆ ಮೋಹ ಮೊದಲಾದ ಕ್ಲೇಶಗಳ ರಜಸ್ಸು ಕ್ಷಯಿಸಿದವನು, ‘ಬ್ರಹ್ಮಭೂತ’ ಎಂದರೆ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ, ‘ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಎಲ್ಲ’ ಎಂಬ ನಿಶ್ಚಯವುಳ್ಳವನು, ‘ಅಕಲ್ಮಷ’ ಎಂದರೆ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದವನು.
For Shankara ‘whose rajas has subsided’ means one in whom the restlessness of afflictions such as delusion is spent; ‘become Brahman’ means liberated while living, firm in the conviction ‘Brahman alone is all’; ‘free of stain’ means free of merit and demerit.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಕಾರಣಗಳ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ: ಮನಸ್ಸು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಲ್ಮಷ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ರಜಸ್ಸು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಅವನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಭೂತ’, ಅಂದರೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವನು. ಅವನಿಗೆ ಬರುವ ಉತ್ತಮ ಸುಖ ಆತ್ಮಾನುಭವ. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೇಲೆ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನಮ್ಮ ಮೂಲಪಾಠದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja sees a chain of causes: because the mind is still in the self, stains are burnt away; from that rajas is destroyed; from that he ‘becomes Brahman’, that is, stands in his own nature. The supreme joy that comes to him is the experience of the self. Our source text has no comment by Madhva on this verse.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು. ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಷ್ಟೂ ಅದು ದೂರ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮಲಗುವ ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅದು ತಾನಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಳವಾದ ಶಾಂತಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ.
Those with insomnia know well that sleep cannot be forced. The harder one tries, the further it goes. If the mind is calmed before bed, it comes of itself. Deep peace is like that.
ರಜಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಓಡಾಟ, ಆತುರ, ಇನ್ನೂ ಏನೋ ಬೇಕೆಂಬ ತುಡಿತ. ಅದು ಕಡಿಮೆಯಾದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಗತಿಗಳೂ ಸಂತೋಷ ಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅನುಭವ.
Rajas is rushing, hurry, the itch for something more. On days when it lessens, even small things give joy; that is the experience of all of us.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ