ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಸಂಯತಾತ್ಮನಾ ಯೋಗೋ ದುಷ್ಪ್ರಾಪ ಇತಿ ಮೇ ಮತಿಃ।
ವಶ್ಯಾತ್ಮನಾ ತು ಯತತಾ ಶಕ್ಯೋಽವಾಪ್ತುಮುಪಾಯತಃ ॥ 36 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः।
वश्यात्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः ॥ 36 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
asaṃyatātmanā yogo duṣprāpa iti me matiḥ|
vaśyātmanā tu yatatā śakyo’vāptumupāyataḥ || 36 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಸಂಯತಾತ್ಮನಾ (असंयतात्मना, asaṃyatātmanā) = ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಯಮಗೊಳಿಸದವನಿಗೆ (for one whose mind is unrestrained)
- ಯೋಗಃ ದುಷ್ಪ್ರಾಪಃ ಇತಿ ಮೇ ಮತಿಃ (योगः दुष्प्रापः इति मे मतिः, yogaḥ duṣprāpaḥ iti me matiḥ) = ಯೋಗ ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ (yoga is hard to attain, I hold)
- ವಶ್ಯಾತ್ಮನಾ ತು ಯತತಾ (वश्यात्मना तु यतता, vaśyātmanā tu yatatā) = ಆದರೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವನಿಗೆ (but for the self-controlled who strives)
- ಉಪಾಯತಃ ಅವಾಪ್ತುಮ್ ಶಕ್ಯಃ (उपायतः अवाप्तुम् शक्यः, upāyataḥ avāptum śakyaḥ) = ಸರಿಯಾದ ಉಪಾಯದಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ (it can be attained by the right means)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಯಮಗೊಳಿಸದವನಿಗೆ ಯೋಗ ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವನು ಸರಿಯಾದ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For one whose mind is unrestrained, yoga is hard to attain; that is my view. But one who has brought the mind under control and strives can attain it by the right means.
ಶ್ಲೋಕ 6.36ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 6.36
ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಇಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ‘ಇತಿ ಮೇ ಮತಿಃ’, ಇದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಎಂಬ ಮಾತು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ. ಕೃಷ್ಣ ಇಲ್ಲಿ ಆಜ್ಞೆ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
Krishna completes his answer here. ‘That is my view’ is a rare phrase in the Gita. Krishna is not issuing a command here; he is sharing his own position.
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಅಸಂಯತಾತ್ಮಾ’ ಎಂದರೆ ಅಭ್ಯಾಸ ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಯಮಗೊಳಿಸದವನು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ‘ಯತತಾ’ ಎಂದರೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವನು, ‘ಉಪಾಯತಃ’ ಎಂದರೆ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಅಭ್ಯಾಸ ವೈರಾಗ್ಯಗಳ ಉಪಾಯದಿಂದಲೇ.
Shankara and Sridhara Swami take ‘one whose mind is unrestrained’ to mean one who has not restrained the mind through practice and dispassion. ‘Who strives’ means one who tries again and again, and ‘by the right means’ means by that very means of practice and dispassion already stated.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಉಪಾಯ ಅವರ ದರ್ಶನದ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಕರ್ಮಯೋಗ: ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ, ಭಗವಂತನ ಆರಾಧನೆಯ ರೂಪದ ಕರ್ಮ. ಅದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಗೆದ್ದವನಿಗೆ ಸಮದರ್ಶನದ ಯೋಗ ಸಾಧ್ಯ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಮನಸ್ಸು ಎಂದೂ ತಾನಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರಯತ್ನ ಬೇಕೇ ಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
For Ramanuja the means here is the yoga of action central to his vision: action in the form of worship of the Lord, with knowledge of the self within it. For one who has won the mind by it, the yoga of equal vision is possible. Madhva says the mind never comes under control by itself; effort is essential.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಉಪಾಯತಃ’, ಸರಿಯಾದ ಉಪಾಯದಿಂದ, ಎಂಬ ಪದ ಮುಖ್ಯ. ಕೇವಲ ಬಲವಂತದ ಹಠದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ವಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆರೋಗ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ನಿಜ: ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಜೊತೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಯೋಜನೆ ಬೇಕು.
‘By the right means’ is the key phrase. The mind is not mastered by sheer stubborn force, but by the right method. It is true of health habits too: willpower needs a good plan beside it.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಿಗರೇಟು ಬಿಡುವವರಿಗೆ ‘ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ’ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಲದು. ಬಿಡುವ ದಿನ ನಿಗದಿ, ಮನೆಯಿಂದ ಸಿಗರೇಟು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು, ಬೇಕಾದರೆ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಿಂದ ಔಷಧಿಯ ನೆರವು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ‘ಉಪಾಯ’.
For someone giving up cigarettes, for example, ‘make a resolution’ is not enough. Fixing a quit date, removing cigarettes from the house, and if needed the help of medicine on a doctor’s advice, are all ‘means’.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ