ಭಗವದ್ಗೀತೆ 6.30 ಅರ್ಥ: ಯೋ ಮಾಂ ಪಶ್ಯತಿ ಸರ್ವತ್ರ

ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ‘ಆತ್ಮ’ ಇಲ್ಲಿ ‘ನಾನು’ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣ ತನ್ನನ್ನೇ ಆ ದರ್ಶನದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ. ‘ನ ಪ್ರಣಶ್ಯಾಮಿ’ ಎಂಬ ಮಾತು ಬಹಳ ಆತ್ಮೀಯ: ಇಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

The ‘self’ of the last verse becomes ‘me’ here. Krishna places himself at the centre of that vision. ‘I am not lost’ is a very intimate phrase: neither vanishes from the other’s sight.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ನನ್ನನ್ನು’ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮನಾದ ವಾಸುದೇವ. ‘ಕಾಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದರೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನೂ ನಾನೂ ಒಂದೇ ಆತ್ಮವಾದ್ದರಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ದೂರವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ಆತ್ಮ ತನಗೆ ಪ್ರಿಯವೇ ಅಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

For Shankara ‘me’ is Vasudeva, the self of all. ‘Not lost’ means not becoming remote. Since he and I are one self, neither can become distant to the other; is one’s own self not dear to oneself, he asks.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನು ಯೋಗ ಪಕ್ವವಾಗುವ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಪುಣ್ಯಪಾಪಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆತ್ಮ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸಾಧರ್ಮ್ಯ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ‘ನಿರಂಜನಃ ಪರಮಂ ಸಾಮ್ಯಮುಪೈತಿ’ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಾಮ್ಯದಿಂದ, ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಂಡವನು ಭಗವಂತನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಅದೃಶ್ಯರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Ramanuja reads this as the next stage of ripening yoga. He quotes the Mundaka Upanishad, ‘stainless, he attains the highest sameness’, on the self freed of merit and demerit coming to share the Lord’s nature. By this sameness, one who has seen his own self also sees the Lord’s likeness, so neither becomes invisible to the other.

ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯದು. ‘ನಾನು ಕಾಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದರೆ ನಾನು ಸದಾ ಅವನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಹೊರುತ್ತೇನೆ. ‘ಅವನು ಕಾಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದರೆ ಅವನು ಸದಾ ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ರಕ್ಷಿಸದ ಯಜಮಾನ ಯಜಮಾನನಲ್ಲ, ಸೇವಿಸದ ಸೇವಕ ಸೇವಕನಲ್ಲ ಎಂಬ ಲೋಕದ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಭಗವಂತ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

Madhva’s reading is of protection and devotion. ‘I am not lost to him’ means I always bear his welfare. ‘He is not lost to me’ means he always remains my devotee. A master who does not protect is no master, a servant who does not serve is no servant, he says, citing common usage. For Sridhara Swami the Lord becomes manifest and looks on him with eyes of grace.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅನುಭವ ಅನೇಕರಿಗಿದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಆಳದ ಹತ್ತಿರತನದ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣುವವನಿಗೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Many know the experience of loved ones far away still feeling near in the mind. This verse speaks of a deeper nearness: for one who sees everywhere, losing is not possible at all.

ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ ನಮ್ಮ ಬಹುತೇಕ ಆತಂಕಗಳ ಬೇರು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಣುವ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಆ ಭಯಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಲು ಜಾಗ ಕಡಿಮೆ.

The fear of losing is the root of most of our anxieties. In a vision that sees one presence everywhere, that fear has less room to stand.