ಶಿವಾನಂದ ಲಹರೀ ಶ್ಲೋಕ 13 ಅರ್ಥ: ಅಸಾರೇ ಸಂಸಾರೇ

ಶಿವಾನಂದ ಲಹರೀಯ ನೂರೂ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ಶಿವಾನಂದ ಲಹರೀ.

All hundred verses in Kannada, Sanskrit or English IAST.

ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)

ಅಸಾರೇ ಸಂಸಾರೇ ನಿಜಭಜನದೂರೇ ಜಡಧಿಯಾ
ಭ್ರಮಂತಂ ಮಾಮಂಧಂ ಪರಮಕೃಪಯಾ ಪಾತುಮುಚಿತಮ್ ।
ಮದನ್ಯಃ ಕೋ ದೀನಸ್ತವ ಕೃಪಣರಕ್ಷಾತಿನಿಪುಣ-
ಸ್ತ್ವದನ್ಯಃ ಕೋ ವಾ ಮೇ ತ್ರಿಜಗತಿ ಶರಣ್ಯಃ ಪಶುಪತೇ ॥ 13 ॥

ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)

असारे संसारे निजभजनदूरे जडधिया
भ्रमन्तं मामन्धं परमकृपया पातुमुचितम् ।
मदन्यः को दीनस्तव कृपणरक्षातिनिपुण-
स्त्वदन्यः को वा मे त्रिजगति शरण्यः पशुपते ॥ 13 ॥

ಶ್ಲೋಕ (English IAST)

asāre saṃsāre nijabhajanadūre jaḍadhiyā
bhramantaṃ māmandhaṃ paramakṛpayā pātumucitam |
madanyaḥ ko dīnastava kṛpaṇarakṣātinipuṇa-
stvadanyaḥ ko vā me trijagati śaraṇyaḥ paśupate || 13 ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಸಾರೇ (असारे, asāre) = ಸಾರವಿಲ್ಲದ (sapless, without substance)
ಸಂಸಾರೇ (संसारे, saṃsāre) = ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ (in the round of worldly life)
ನಿಜಭಜನದೂರೇ (निजभजनदूरे, nijabhajanadūre) = ನಿನ್ನ ಭಜನೆಯಿಂದ ದೂರವಾದ (far from worship of you)
ಜಡಧಿಯಾ (जडधिया, jaḍadhiyā) = ಮಂದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ (with a dull wit)
ಭ್ರಮಂತಂ (भ्रमन्तं, bhramantaṃ) = ಅಲೆಯುತ್ತಿರುವ (wandering)
ಮಾಮಂಧಂ (मामन्धं, māmandhaṃ) = ಕುರುಡನಾದ ನನ್ನನ್ನು (ಮಾಂ ಅಂಧಂ) (me, who am blind (mam andham))
ಪರಮಕೃಪಯಾ (परमकृपया, paramakṛpayā) = ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ (with the highest compassion)
ಪಾತುಮುಚಿತಮ್ (पातुमुचितम्, pātumucitam) = ಕಾಪಾಡುವುದು ಉಚಿತ (ಪಾತುಂ ಉಚಿತಂ) (it is fitting to protect (patum uchitam))
ಮದನ್ಯಃ (मदन्यः, madanyaḥ) = ನನಗಿಂತ ಬೇರೆಯವನು (ಮತ್ ಅನ್ಯಃ) (another than I (mat anyah))
ಕೋ ದೀನಸ್ತವ (को दीनस्तव, ko dīnastava) = ಯಾವನು ದೀನ, ನಿನ್ನವರಲ್ಲಿ (ಕಃ ದೀನಃ ತವ) (who is helpless, of yours (kah dinah tava))
ಕೃಪಣರಕ್ಷಾತಿನಿಪುಣಃ (कृपणरक्षातिनिपुणः, kṛpaṇarakṣātinipuṇaḥ) = ದೀನರನ್ನು ಕಾಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ನಿಪುಣನಾದ (exceedingly skilled at guarding the wretched)
ತ್ವದನ್ಯಃ (त्वदन्यः, tvadanyaḥ) = ನಿನಗಿಂತ ಬೇರೆಯವನು (ತ್ವತ್ ಅನ್ಯಃ) (another than you (tvat anyah))
ಕೋ ವಾ (को वा, ko vā) = ಯಾವನಿದ್ದಾನೆ (who indeed)
ಮೇ (मे, me) = ನನಗೆ (for me)
ತ್ರಿಜಗತಿ (त्रिजगति, trijagati) = ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ (in the three worlds)
ಶರಣ್ಯಃ (शरण्यः, śaraṇyaḥ) = ಆಶ್ರಯನು (a refuge)
ಪಶುಪತೇ (पशुपते, paśupate) = ಪಶುಪತಿಯೇ (O Pashupati)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಾರವಿಲ್ಲದ, ನಿನ್ನ ಭಜನೆಯಿಂದ ದೂರವಾದ ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಮಂದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅಲೆಯುತ್ತಿರುವ, ಕುರುಡನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡುವುದು ಉಚಿತ. ಪಶುಪತಿಯೇ, ನನಗಿಂತ ದೀನನಾದವನು ಯಾರಿದ್ದಾನೆ? ದೀನರನ್ನು ಕಾಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ನಿಪುಣನಾದ ನಿನಗಿಂತ ಬೇರೆ ಆಶ್ರಯ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ?

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

In this sapless round of worldly life, remote from the worship of you, I wander blind and dull of wit, and it is fitting that you should protect me out of your highest compassion. O Pashupati, who is more helpless than I? And who other than you, so skilled in guarding the wretched, is a refuge for me in the three worlds?

ಶ್ಲೋಕ 13ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 13

ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ಲೇಷೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಕಥೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ನೇರವಾದ ಮೊರೆ. ಆದರೆ ಶಬ್ದದ ಕಟ್ಟು ಬಿಗಿಯಾಗಿದೆ. ಅಸಾರೇ, ಸಂಸಾರೇ, ದೂರೇ ಎಂಬ ಮೂರು ಪದಗಳು ಒಂದೇ ನಾದದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತವೆ. ಮದನ್ಯಃ (ನನಗಿಂತ ಬೇರೆ) ಮತ್ತು ತ್ವದನ್ಯಃ (ನಿನಗಿಂತ ಬೇರೆ) ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಶ್ಲೋಕದ ಎರಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಎದುರಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗಿಂತ ದೀನ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ನಿನಗಿಂತ ಆಶ್ರಯ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಎರಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಉತ್ತರ ಒಂದೇ.

There is no pun in this verse and no story. It is a plain appeal. The word-work, though, is tight. Asare, samsare and dure all close on the same sound. The pair madanyah, other than I, and tvadanyah, other than you, sets the verse’s two questions face to face. No one is more helpless than I, and no one is a refuge but you, so the two questions have a single answer.

ಎರಡು ಕಡೆ ಅರ್ಥ ಬೇರೆಯಾಗಬಹುದು. ‘ನಿಜಭಜನದೂರೇ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಸಾರದ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ನಿನ್ನ ಭಜನೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಸಂಸಾರ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲೆಯುತ್ತಿರುವವನ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಭಜನೆಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿದವನು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ‘ತವ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ದೀನಃ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ನಿನ್ನವರಲ್ಲಿ ನನಗಿಂತ ದೀನ ಯಾರು ಎಂದು ಹಲವರು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ. ನಾವು ಮೊದಲ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Two places allow more than one construction. Taken as an epithet of samsara, ‘nijabhajanadure’ means the worldly round that lies far from worship of you. Taken with the wanderer, it means one who has himself drifted far from that worship. In the same way many read ‘tava’ with ‘dinah’, giving the sense who among your creatures is more helpless than I. We have given the first readings as the main ones.

ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಜಡ ಎಂಬ ಪದ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಎಂಟನೆಯ ಶ್ಲೋಕದ ‘ಜಡಜನ’ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯದರ ‘ಜಡಮತಿ’ ಹೂವಿಗಾಗಿ ಅಲೆಯುವವರನ್ನು ಕುರಿತಿದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಅದೇ ಪದವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ‘ಜಡಧಿಯಾ ಭ್ರಮಂತಂ ಮಾಮ್’. ಅಂಧ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಕಾಣದಿರುವುದರ ರೂಪಕ. ಬೇಡಿಕೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ತೋತ್ರ ಪರಂಪರೆಯ ಕ್ರಮ.

In the earlier verses the word jada was used of other people. The ‘jadajana’ of the eighth verse and the ‘jadamati’ of the ninth referred to those who wander in search of flowers. Here the poet turns the same word upon himself: ‘jadadhiya bhramantam mam’. Andha, blind, is a figure here for not seeing the road. Making oneself small in a verse of petition is the way of the stotra tradition.

‘ಉಚಿತಮ್’ ಎಂಬ ಪದ ಗಮನಾರ್ಹ. ಕವಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಕಾಪಾಡು ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾಪಾಡುವುದು ಉಚಿತ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ ಶುರುವಾದದ್ದು ವಾದದ ರೂಪ ತಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ಈ ವಾದವನ್ನು ಬಂಧುತ್ವದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ, ಹದಿನೈದನೆಯದು ಇನ್ನೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬರಹವನ್ನೇ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸು ಶಿಖರಿಣೀ.

The word ‘uchitam’ is worth noticing. The poet does not say please protect me. He says that protecting him is fitting. What begins as a petition thus takes the shape of an argument. The next verse carries that argument on to the ground of kinship, and the fifteenth, bolder still, takes up Brahma’s writing itself. The metre is shikharini.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ರಾತ್ರಿಯ ರೈಲಿನ ಕಿಟಕಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ದೀಪಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸರಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈಗ ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗದೆ ನಾವು ಎಚ್ಚರವಾಗಿಯೇ ಕೂತಿರುತ್ತೇವೆ.

At a night train window the lights of stations whose names we do not know slide past one by one. Not knowing where we now are, we sit awake.

ಸಹಾಯ ಕೇಳುವುದು ಸೋಲಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾವೇ ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಹಟ ಸಡಿಲವಾದಾಗ, ಕೇಳಲು ಒಬ್ಬರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ನೆನಪೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

Asking for help is not a defeat. When the insistence that we must manage everything ourselves loosens a little, the mere memory that there is someone to ask brings some ease.