ಶಿವಾನಂದ ಲಹರೀ ಶ್ಲೋಕ 98 ಅರ್ಥ: ಸರ್ವಾಲಂಕಾರಯುಕ್ತಾಂ ಸರಲಪದಯುತಾಂ

ಈ ಇಡೀ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಶ್ಲೇಷ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವಿಶೇಷಣವೂ ಮದುವೆಗೆ ನಿಂತ ಹುಡುಗಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಯಾವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಕೊನೆಯ ಮಾತಿನವರೆಗೂ ಬಿಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಕವಿತಾಕನ್ಯಕಾ’ ಎಂದು ಕೊನೆಗೆ ಹೇಳಿದಾಗಲೇ ಈ ಹುಡುಗಿ ತನ್ನ ಕವಿತೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪದ ಪದವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

The whole verse is one play on double sense. Every epithet in it fits a girl standing ready for her marriage, and fits a poem just as well. The verse does not give away which it means until the last words, and only when it says ‘kavitakanyaka’ do we learn that the girl is the poet’s own poem. It is worth taking the epithets one by one.

ಸರ್ವಾಲಂಕಾರಯುಕ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ಒಡವೆಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟವಳು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಾವ್ಯಾಲಂಕಾರಗಳುಳ್ಳ ಕವಿತೆ. ಸರಲಪದಯುತಾ, ನೇರವಾದ ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳವಳು ಅಥವಾ ಸಹಜವಾದ ನಡಿಗೆಯವಳು, ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾದ ಪದಗಳುಳ್ಳ ಕವಿತೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪದ ಎಂದರೆ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಶಬ್ದ ಎರಡೂ. ಸಾಧುವೃತ್ತಾ, ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯವಳು, ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕವಿತೆ. ಸುವರ್ಣಾ, ಒಳ್ಳೆಯ ಮೈಬಣ್ಣದವಳು, ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳುಳ್ಳ ಕವಿತೆ. ಸದ್ಭಿಃ ಸಂಸ್ತೂಯಮಾನಾ, ಸಜ್ಜನರು ಹೊಗಳುವವಳು, ಮತ್ತು ಬಲ್ಲವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಕವಿತೆ.

Sarvalankarayukta: wearing all her jewels, and a poem carrying all the figures of speech. Saralapadayuta: one whose feet are straight, whose walk is easy, and a poem of simple words, since pada is both a foot and a word. Sadhuvritta: of good conduct, and a poem in correct metre. Suvarna: of fair complexion, and a poem of good syllables. Sadbhih samstuyamana: praised by good people, and a poem approved by those who know.

ಮುಂದಿನ ಮಾತುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಸರಸಗುಣಯುತಾ, ಸವಿಯಾದ ಗುಣಗಳುಳ್ಳವಳು, ಮತ್ತು ಗುಣ ಎಂದರೆ ತಂತಿ, ಹುರಿ, ಆದ್ದರಿಂದ ರಸವುಳ್ಳ ತಂತಿಯ ದನಿಯಂತೆ ಇರುವ ಕವಿತೆ. ಲಕ್ಷಿತಾ, ಶುಭ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿದವಳು, ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ ಹೇಳಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಕವಿತೆ. ಲಕ್ಷಣಾಢ್ಯಾ, ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತಳು, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣದ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವ ಕವಿತೆ. ಉದ್ಯದ್ಭೂಷಾವಿಶೇಷಾ, ಹೊಸದಾಗಿ ಏರುತ್ತಿರುವ ಒಡವೆಗಳುಳ್ಳವಳು, ಮತ್ತು ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಅಲಂಕಾರಗಳುಳ್ಳ ಕವಿತೆ. ಉಪಗತವಿನಯಾ, ಸಂಕೋಚ ಬಂದವಳು, ಮತ್ತು ತಿದ್ದಿ ಶಿಸ್ತಿಗೆ ಬಂದ ಕವಿತೆ. ದ್ಯೋತಮಾನಾರ್ಥರೇಖಾ, ಹೊಳೆಯುವ ಅಂಗದ ಗೆರೆಗಳುಳ್ಳವಳು, ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಹೊಳೆಯುವ ಸಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಕವಿತೆ. ಕೊನೆಗೆ ಕಲ್ಯಾಣೀ, ಮಂಗಳೆ, ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ತರುವ ಕವಿತೆ.

The rest go the same way. Sarasagunayuta: full of sweet qualities, and since guna also means a string, a poem that sounds like a sweet string. Lakshita: marked by auspicious signs, and a poem made clear by definition. Lakshanadhya: rich in the good marks of the body, and a poem that answers to the rules of grammar. Udyadbhushavishesha: wearing special ornaments freshly put on, and a poem whose adornments rise as it goes. Upagatavinaya: come to modesty, and a poem corrected into discipline. Dyotamanartharekha: with shining lines on her body, and a poem whose lines shine with sense. And last, kalyani: the auspicious girl, and the poem that brings good.

ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನ ‘ಗೃಹಾಣ’ ಎಂಬುದು ಕನ್ಯಾದಾನದ ಮಾತು. ಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ತಂದೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕವಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದವನು ಗೌರೀಪ್ರಿಯ. ಆ ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿನೋದವಿದೆ, ಗೌರಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನಿಗೇ ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕವಿತೆಯನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ಹಲವರು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಗೃಹಾಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳು ಎಂಬಷ್ಟಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದು ಒಂದೇ ಭಾವ, ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಕೈ ಬಿಡುವುದು.

The word ‘grihana’ in the last line belongs to the giving away of a daughter. The poet stands in the place of the father who gives, and the one who is to accept is addressed as Gauri’s beloved, which carries its own quiet wit, since the girl is being handed to one who already loves Gauri. Many read the verse as the marrying of the poem to Shiva, while others keep grihana to the plainer sense of accept this offering. Either way what remains is the same gesture: handing over what one has made, and letting go of it.

ಛಂದಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ. ಪ್ರತಿ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ, ಏಳು ಏಳು ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಿಲುಗಡೆ. ಆ ಜೋಡಣೆ ಸ್ರಗ್ಧರಾ ವೃತ್ತದ್ದು, ಮತ್ತು ಇದು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅತಿ ಉದ್ದದ ವೃತ್ತ. ವಿಶೇಷಣಗಳ ಸರಮಾಲೆಗೆ ಆ ಉದ್ದದ ಸಾಲೇ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

As to the metre: there are twenty one syllables in each quarter, with a pause after every seven. That arrangement is the one called sragdhara, and it is the longest metre used in this work. A line of that length was just what this string of epithets needed.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಮಗಳ ಮದುವೆಯ ಆಲ್ಬಂ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವಸ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಒಂದು ದಿನದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ನೋಡುವವರಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ. ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೆಲ್ಲ ಆ ಒಂದು ದಿನ ಬೇರೊಬ್ಬರ ಕೈಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

A daughter’s wedding album is a strange object. What is in it is the pictures of one day, but what its keepers see in it is the twenty years before that day. Everything that was prepared passes, on that one day, into someone else’s hands.

ನಾವು ಮಾಡಿ ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳೂ ಹೀಗೆಯೇ. ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಅವು ನಮ್ಮವು, ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕೆಲಸ ಒಂದೇ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆವು ಎಂಬ ಸಮಾಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಬಿಡುವುದು.

The work we make and send out is like that too. It is ours while we are preparing it, and once handed over it is no longer in our hands. What is left to do at that point is one thing only: to let go, with the quiet of having made it as well as we could.