ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ವಿವಿಕ್ತಸೇವೀ ಲಘ್ವಾಶೀ ಯತವಾಕ್ಕಾಯಮಾನಸಃ।
ಧ್ಯಾನಯೋಗಪರೋ ನಿತ್ಯಂ ವೈರಾಗ್ಯಂ ಸಮುಪಾಶ್ರಿತಃ ॥ 52 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः।
ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ 52 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
viviktasevī laghvāśī yatavākkāyamānasaḥ|
dhyānayogaparo nityaṃ vairāgyaṃ samupāśritaḥ || 52 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವಿವಿಕ್ತಸೇವೀ ಲಘ್ವಾಶೀ (विविक्तसेवी लघ्वाशी, viviktasevī laghvāśī) = ಏಕಾಂತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವ, ಮಿತವಾಗಿ ಉಣ್ಣುವ (resorting to solitude, eating lightly)
- ಯತವಾಕ್ಕಾಯಮಾನಸಃ (यतवाक्कायमानसः, yatavākkāyamānasaḥ) = ಮಾತು, ದೇಹ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ (with speech, body and mind controlled)
- ನಿತ್ಯಂ ಧ್ಯಾನಯೋಗಪರಃ (नित्यं ध्यानयोगपरः, nityaṃ dhyānayogaparaḥ) = ಸದಾ ಧ್ಯಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತ (ever intent on the yoga of meditation)
- ವೈರಾಗ್ಯಂ ಸಮುಪಾಶ್ರಿತಃ (वैराग्यं समुपाश्रितः, vairāgyaṃ samupāśritaḥ) = ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ (taking refuge in dispassion)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಏಕಾಂತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಮಿತವಾಗಿ ಉಣ್ಣುತ್ತಾ, ಮಾತು, ದೇಹ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಸದಾ ಧ್ಯಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ…
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Resorting to solitude, eating lightly, with speech, body and mind controlled, ever intent on the yoga of meditation, taking refuge in dispassion…
ಶ್ಲೋಕ 18.52ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.52
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ವಿವಿಕ್ತ’ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಕಾಡು, ನದಿತೀರದ ಮರಳು, ಬೆಟ್ಟದ ಗುಹೆ. ಏಕಾಂತ ಮತ್ತು ಮಿತಾಹಾರ ಎರಡನ್ನೂ ಏಕೆ ಹೇಳಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅವರ ಕಾರಣ: ಇವು ನಿದ್ರೆ ಮೊದಲಾದ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಸಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ವಿವಿಕ್ತಸೇವಿ’ಯನ್ನು ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವವನು, ‘ಲಘ್ವಾಶಿ’ಯನ್ನು ಮಿತಭೋಜಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Shankara gives examples of ‘solitary’ places: a forest, the sand of a riverbank, a mountain cave. His reason for naming both solitude and light eating: they remove faults such as sleepiness and bring clarity of mind. Sridhara Swami calls the ‘viviktasevin’ one who stays in a clean place, and the ‘laghvashin’ one who eats in moderation.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಧ್ಯಾನಯೋಗ’ವನ್ನು ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಬರುವ ಬ್ರಹ್ಮಸಂಸ್ಪರ್ಶ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ವಿವಿಕ್ತಸೇವಿ’ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾದ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ದೂರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವವನು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Sridhara Swami calls ‘dhyanayoga’ the touch of Brahman that comes through meditation. According to Ramanuja the ‘viviktasevin’ is one who stays in a place free of everything that hinders meditation. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ರಾತ್ರಿ ಹಗುರವಾದ ಊಟ, ಮಲಗುವ ಎರಡು ಮೂರು ಗಂಟೆ ಮೊದಲೇ, ಎದೆಯುರಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ‘ನಿದ್ರಾದಿ ದೋಷ ನಿವಾರಣೆ’ ಮಾತು ಇಂದಿನ ಅನುಭವಕ್ಕೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
A light dinner, two or three hours before bed, reduces heartburn and improves sleep. Shankara’s words about removing faults such as sleepiness fit today’s experience too.
ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಏಕಾಂತ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಔಷಧ, ಒತ್ತಾಯದ ಒಂಟಿತನ ರೋಗ. ಹಿರಿಯರು ದಿನವೂ ಯಾರೊಡನೆಯಾದರೂ ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ.
Chosen solitude is medicine for the mind, forced loneliness is illness. Seeing that elders talk with someone every day matters for their health.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ