ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಪಂಚೈತಾನಿ ಮಹಾಬಾಹೋ ಕಾರಣಾನಿ ನಿಬೋಧ ಮೇ।
ಸಾಂಖ್ಯೇ ಕೃತಾಂತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾನಿ ಸಿದ್ಧಯೇ ಸರ್ವಕರ್ಮಣಾಮ್ ॥ 13 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे।
साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥ 13 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
pañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me|
sāṅkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇām || 13 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮಹಾಬಾಹೋ ಪಂಚ ಏತಾನಿ ಕಾರಣಾನಿ (महाबाहो पञ्च एतानि कारणानि, mahābāho pañca etāni kāraṇāni) = ಮಹಾಬಾಹು, ಈ ಐದು ಕಾರಣಗಳನ್ನು (O mighty-armed, these five causes)
- ಮೇ ನಿಬೋಧ (मे निबोध, me nibodha) = ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿ (learn from me)
- ಸಾಂಖ್ಯೇ ಕೃತಾಂತೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾನಿ (साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि, sāṅkhye kṛtānte proktāni) = ಸಾಂಖ್ಯದ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ (declared in the settled conclusion of Sankhya)
- ಸರ್ವಕರ್ಮಣಾಂ ಸಿದ್ಧಯೇ (सर्वकर्मणां सिद्धये, sarvakarmaṇāṃ siddhaye) = ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಸಿದ್ಧಿಗೆ (for the accomplishment of all actions)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಮಹಾಬಾಹು, ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳು ನೆರವೇರಲು ಸಾಂಖ್ಯದ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಈ ಐದು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Learn from me, O mighty-armed, these five causes for the accomplishment of all actions, declared in the settled conclusion of Sankhya.
ಶ್ಲೋಕ 18.13ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.13
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಈ ಐದು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಫಲ ಏಕೆ ಅಂಟದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಆಸಕ್ತಿ ಅಹಂಕಾರಗಳಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಫಲದ ಲೇಪವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು. ‘ಸಾಂಖ್ಯ’ ಪದಕ್ಕೆ ಆಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಸಾಂಖ್ಯ ಎಂದರೆ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಂದರೆ ವೇದಾಂತ, ‘ಕೃತಾಂತ’ ಕರ್ಮದ ಅಂತ್ಯ.
Sridhara Swami states the purpose of these five verses: to answer why the fruit does not cling to one who acts, by showing that one without attachment and ego is not stained by the fruit. The acharyas give the word ‘Sankhya’ different senses. For Shankara Sankhya is the teaching that enumerates the things to be known, that is, Vedanta, and ‘kritanta’ is the end of action.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಸಂಖ್ಯಾ’ ಎಂದರೆ ಬುದ್ಧಿ: ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಇದ್ದಂತೆ ತಿಳಿಸುವ ವೈದಿಕ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಆ ವೈದಿಕ ಬುದ್ಧಿ ದೇಹ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಪ್ರಾಣ, ಜೀವಾತ್ಮರನ್ನು ಉಪಕರಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೇ ಕರ್ತೃವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಸಾಂಖ್ಯೇ ಕೃತಾಂತೇ’ ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲೆಂದೇ ಕರ್ಮದ ಕಾರಣಗಳ ವಿವರಣೆ.
For Ramanuja ‘sankhya’ means understanding: the conclusion reached by the Vedic understanding that shows reality as it is. That Vedic understanding, he continues, shows the Supreme Self, who has the body, senses, breath and individual self as instruments, as the doer. For Madhva ‘sankhye kritante’ means in the settled doctrine of knowledge, and the causes of action are explained precisely in order to unfold renunciation.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಯಾವ ಫಲಿತಾಂಶವೂ ಒಂದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಫಲಿಸದಿದ್ದಾಗ ರೋಗಿಯನ್ನಾಗಲಿ ತಮ್ಮನ್ನೇ ಆಗಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೂಷಿಸುವುದು ತಪ್ಪು, ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿರುತ್ತವೆ.
No outcome comes from a single cause. When treatment does not succeed, wholly blaming the patient or oneself is wrong, for many factors are involved.
ಕೃಷ್ಣ ‘ನಿಬೋಧ’, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿ, ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅರಿತರೆ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವೂ ಸೋಲಿನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಭಾವವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
Krishna says ‘nibodha’, understand well. Knowing the causes lessens ego in success and guilt in failure.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ