ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಧಿಷ್ಠಾನಂ ತಥಾ ಕರ್ತಾ ಕರಣಂ ಚ ಪೃಥಗ್ವಿಧಮ್।
ವಿವಿಧಾಶ್ಚ ಪೃಥಕ್ಚೇಷ್ಟಾ ದೈವಂ ಚೈವಾತ್ರ ಪಂಚಮಮ್ ॥ 14 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम्।
विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥ 14 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham|
vividhāśca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam || 14 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಧಿಷ್ಠಾನಂ ತಥಾ ಕರ್ತಾ (अधिष्ठानं तथा कर्ता, adhiṣṭhānaṃ tathā kartā) = ಅಧಿಷ್ಠಾನ, ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ತೃ (the seat, and likewise the doer)
- ಪೃಥಗ್ವಿಧಂ ಕರಣಂ ಚ (पृथग्विधं करणं च, pṛthagvidhaṃ karaṇaṃ ca) = ಬಗೆಬಗೆಯ ಕರಣಗಳು (the various instruments)
- ವಿವಿಧಾಃ ಚ ಪೃಥಕ್ ಚೇಷ್ಟಾಃ (विविधाः च पृथक् चेष्टाः, vividhāḥ ca pṛthak ceṣṭāḥ) = ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು (the many distinct functions)
- ಅತ್ರ ಪಂಚಮಂ ದೈವಂ ಚ ಏವ (अत्र पञ्चमं दैवं च एव, atra pañcamaṃ daivaṃ ca eva) = ಇಲ್ಲಿ ಐದನೆಯದು ದೈವ (and here the fifth, the divine)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅಧಿಷ್ಠಾನ, ಕರ್ತೃ, ಬಗೆಬಗೆಯ ಕರಣಗಳು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಐದನೆಯದಾಗಿ ದೈವ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The seat, the doer, the various instruments, the many distinct functions, and the fifth, the divine.
ಶ್ಲೋಕ 18.14ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.14
ಐದು ಕಾರಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ‘ಕರ್ತೃ’ ಮತ್ತು ‘ದೈವ’ ಪದಗಳಿಗೆ ಆಚಾರ್ಯರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಅಧಿಷ್ಠಾನ’ ಇಚ್ಛೆ, ದ್ವೇಷ, ಸುಖ, ದುಃಖ, ಜ್ಞಾನ ಇವು ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಆಶ್ರಯವಾದ ಶರೀರ, ‘ಕರ್ತೃ’ ಉಪಾಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೋಕ್ತೃ, ‘ಕರಣ’ ಕಿವಿ ಮೊದಲಾದ ಹನ್ನೆರಡು, ‘ಚೇಷ್ಟೆ’ ಪ್ರಾಣ ಅಪಾನಾದಿ ವಾಯುಗಳ ಕ್ರಿಯೆ, ‘ದೈವ’ ಕಣ್ಣು ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ಆದಿತ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ‘ಕರ್ತೃ’ ಚೈತನ್ಯ ಜಡಗಳ ಗಂಟಾದ ಅಹಂಕಾರ, ‘ದೈವ’ ಆದಿತ್ಯಾದಿಗಳು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರೇರಿಸುವ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ.
A list of five causes, and the acharyas give ‘the doer’ and ‘the divine’ different senses. For Shankara the ‘seat’ is the body, the basis in which desire, aversion, pleasure, pain and knowledge become manifest, the ‘doer’ is the experiencer as conditioned by adjuncts, the ‘instruments’ are the twelve such as the ear, the ‘functions’ are the workings of the vital airs such as prana and apana, and the ‘divine’ is the deities such as Aditya who favour the eye and the other senses. For Sridhara Swami the ‘doer’ is the ego, the knot of consciousness and matter, and the ‘divine’ is Aditya and the others, or the inner controller who impels all.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಕರ್ತೃ’ ಜೀವಾತ್ಮ, ತಿಳಿಯುವವನೂ ಮಾಡುವವನೂ ಆದವನು, ‘ದೈವ’ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮ, ಕರ್ಮದ ಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣ. ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು 15.15 ಮತ್ತು 18.61 ನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೀವನ ಕರ್ತೃತ್ವ ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಧೀನ ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರವನ್ನೂ (2.3.41) ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಓದು ವಿಶಿಷ್ಟ: ‘ಕರ್ತೃ’ ವಿಷ್ಣು, ಎಲ್ಲದರ ಕರ್ತೃ ಅವನೇ. ‘ದೈವ’ ಎಂದರೆ ಅದೃಷ್ಟ, ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳ ಕಾಣದ ಫಲ. ಧ್ಯಾನದಂಥ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಚೇಷ್ಟೆ ಕಾರಣ, ಹಿಂದಿನ ಚೇಷ್ಟೆಯೂ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಗಿ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.
For Ramanuja the ‘doer’ is the individual self, who is both knower and agent, and the ‘divine’ is the Supreme Self as inner controller, the chief cause in the accomplishment of action. For this he quotes 15.15 and 18.61, and also the Brahma Sutra (2.3.41) that the agency of the individual depends on the Supreme. Madhva’s reading is distinctive: the ‘doer’ is Vishnu, who is the doer of everything. The ‘divine’ means adrishta, the unseen fruit of past deeds. For actions such as meditation, he says, the activity of the mind is a cause, and past activity also becomes a cause as a latent impression.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಐದು ಕಾರಣಗಳ ಈ ಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ: ದೇಹದ ಸ್ಥಿತಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸು, ಔಷಧ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು, ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಅಂಶ.
This list of five causes fits health too: the state of the body, the person’s mind, medicines and equipment, the effort made, and a factor that is not in our hands.
‘ದೈವ’ವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಯತ್ನ ಬಿಡುವುದಲ್ಲ, ಪ್ರಯತ್ನದ ಜೊತೆಗೆ ವಿನಯವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು.
Accepting ‘daiva’ does not mean giving up effort, it means adding humility to effort.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ