ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಶೌರ್ಯಂ ತೇಜೋ ಧೃತಿರ್ದಾಕ್ಷ್ಯಂ ಯುದ್ಧೇ ಚಾಪ್ಯಪಲಾಯನಮ್।
ದಾನಮೀಶ್ವರಭಾವಶ್ಚ ಕ್ಷಾತ್ರಂ ಕರ್ಮ ಸ್ವಭಾವಜಮ್ ॥ 43 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम्।
दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥ 43 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
śauryaṃ tejo dhṛtirdākṣyaṃ yuddhe cāpyapalāyanam|
dānamīśvarabhāvaśca kṣātraṃ karma svabhāvajam || 43 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶೌರ್ಯಂ ತೇಜಃ ಧೃತಿಃ ದಾಕ್ಷ್ಯಮ್ (शौर्यं तेजः धृतिः दाक्ष्यम्, śauryaṃ tejaḥ dhṛtiḥ dākṣyam) = ಶೌರ್ಯ, ತೇಜಸ್ಸು, ಧೃತಿ, ದಕ್ಷತೆ (valour, vigour, fortitude, skill)
- ಯುದ್ಧೇ ಚ ಅಪಿ ಅಪಲಾಯನಮ್ (युद्धे च अपि अपलायनम्, yuddhe ca api apalāyanam) = ಯುದ್ಧದಲ್ಲೂ ಓಡಿಹೋಗದಿರುವುದು (not fleeing even in battle)
- ದಾನಮ್ ಈಶ್ವರಭಾವಃ ಚ (दानम् ईश्वरभावः च, dānam īśvarabhāvaḥ ca) = ದಾನ, ಆಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (generosity and the capacity to lead)
- ಸ್ವಭಾವಜಂ ಕ್ಷಾತ್ರಂ ಕರ್ಮ (स्वभावजं क्षात्रं कर्म, svabhāvajaṃ kṣātraṃ karma) = ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕರ್ಮ (are the kshatriya’s duties, born of nature)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಶೌರ್ಯ, ತೇಜಸ್ಸು, ಧೃತಿ, ದಕ್ಷತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲೂ ಓಡಿಹೋಗದಿರುವುದು, ದಾನ, ಆಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಕರ್ಮ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Valour, vigour, fortitude, skill, not fleeing even in battle, generosity and the capacity to lead are the kshatriya’s duties, born of his nature.
ಶ್ಲೋಕ 18.43ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.43
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ‘ದಾಕ್ಷ್ಯ’ದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಸುಂದರ: ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಎದುರಾದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ತೊಡಗುವುದು. ‘ಧೃತಿ’ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ಕುಸಿಯದಂತೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಶಕ್ತಿ, ‘ದಾನ’ ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಕೈ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ದಾಕ್ಷ್ಯ’ವನ್ನು ಕೌಶಲ, ‘ಈಶ್ವರಭಾವ’ವನ್ನು ನಿಯಮನ ಶಕ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Shankara’s definition of ‘dakshya’ is lovely: engaging without confusion in tasks that arise suddenly. ‘Dhriti’ is the power that keeps one from collapsing in every situation, and ‘dana’ an open hand in giving. Sridhara Swami calls ‘dakshya’ skill and ‘ishvarabhava’ the power of governance.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥಗಳು: ‘ಶೌರ್ಯ’ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ‘ತೇಜಸ್’ ಇತರರಿಂದ ಸೋಲಿಸಲಾಗದಿರುವುದು, ‘ಧೃತಿ’ ಅಡ್ಡಿಗಳಿದ್ದರೂ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮುಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ‘ದಾನ’ ತನ್ನ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರದಾಗುವಂತೆ ಕೊಡುವ ತ್ಯಾಗ, ‘ಈಶ್ವರಭಾವ’ ಇತರರನ್ನು ನಿಯಮಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Ramanuja’s senses: ‘shaurya’ is the ability to enter battle without fear, ‘tejas’ being unconquerable by others, ‘dhriti’ the ability to finish what was begun despite obstacles, ‘dana’ giving away one’s own property so that it wholly becomes another’s, and ‘ishvarabhava’ the ability to direct others. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ‘ದಿಢೀರ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದ ಕ್ರಿಯೆ’ ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ತಿರುಳು. ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ನಿಂತಾಗ ಎದೆ ಒತ್ತುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಲಿತರೆ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಇಂಥ ದಕ್ಷತೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.
Shankara’s ‘action without confusion in a sudden situation’ is the core of emergency care. By learning first aid and chest compressions for when the heart stops, anyone can gain this kind of skill.
ನಾಯಕತ್ವ ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರವಲ್ಲ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋಗದಿರುವುದು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಕೈಯಿಂದ ಕೊಡುವುದು. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಪಟ್ಟಿ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Leadership is not power, but not running away in difficulty and giving with an open hand. The list in this verse says exactly that.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ