ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯತ್ರ ಯೋಗೇಶ್ವರಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಯತ್ರ ಪಾರ್ಥೋ ಧನುರ್ಧರಃ।
ತತ್ರ ಶ್ರೀರ್ವಿಜಯೋ ಭೂತಿರ್ಧ್ರುವಾ ನೀತಿರ್ಮತಿರ್ಮಮ ॥ 78 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः।
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ 78 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ|
tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 78 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಯತ್ರ ಯೋಗೇಶ್ವರಃ ಕೃಷ್ಣಃ (यत्र योगेश्वरः कृष्णः, yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇaḥ) = ಎಲ್ಲಿ ಯೋಗೇಶ್ವರನಾದ ಕೃಷ್ಣನಿದ್ದಾನೋ (where Krishna, the lord of yoga, is)
- ಯತ್ರ ಧನುರ್ಧರಃ ಪಾರ್ಥಃ (यत्र धनुर्धरः पार्थः, yatra dhanurdharaḥ pārthaḥ) = ಎಲ್ಲಿ ಧನುರ್ಧಾರಿ ಪಾರ್ಥನಿದ್ದಾನೋ (where Partha, the archer, is)
- ತತ್ರ ಶ್ರೀಃ ವಿಜಯಃ ಭೂತಿಃ ಧ್ರುವಾ ನೀತಿಃ (तत्र श्रीः विजयः भूतिः ध्रुवा नीतिः, tatra śrīḥ vijayaḥ bhūtiḥ dhruvā nītiḥ) = ಅಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು, ವಿಜಯ, ಅಭ್ಯುದಯ, ಸ್ಥಿರವಾದ ನೀತಿ (there are fortune, victory, prosperity and sure right conduct)
- ಮಮ ಮತಿಃ (मम मतिः, mama matiḥ) = ಎಂಬುದು ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ (such is my conviction)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಎಲ್ಲಿ ಯೋಗೇಶ್ವರನಾದ ಕೃಷ್ಣನಿದ್ದಾನೋ, ಎಲ್ಲಿ ಧನುರ್ಧಾರಿ ಪಾರ್ಥನಿದ್ದಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು, ವಿಜಯ, ಅಭ್ಯುದಯ, ಸ್ಥಿರವಾದ ನೀತಿ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Where Krishna, the lord of yoga, is, and where Partha, the archer, is, there are fortune, victory, prosperity and sure right conduct. Such is my conviction.
ಶ್ಲೋಕ 18.78ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.78
ಗೀತೆಯ ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ, ಸಂಜಯನ ನಿಶ್ಚಯ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನೇ, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ರಾಜ್ಯದ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಡು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷ್ಣ ‘ಯೋಗೇಶ್ವರ’, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಯೋಗಗಳ ಬೀಜ ಅವನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದೆ, ‘ಭೂತಿ’ ಶ್ರೀಯ ವಿಶೇಷ ವಿಸ್ತಾರ.
The last verse of the Gita, Sanjaya’s conviction. Sridhara Swami states its purpose plainly: Dhritarashtra, give up your hope of the kingdom for your sons. According to Shankara Krishna is ‘yogeshvara’ because the seed of all yogas arises from him, and ‘bhuti’ is the special expansion of fortune.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಯೋಗೇಶ್ವರ’ ಎಂದರೆ ಮೇಲು ಕೀಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಚೇತನ ಅಚೇತನ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ವಭಾವಗಳಿಗೂ ಒಡೆಯ, ಎಲ್ಲದರ ಸ್ವರೂಪ, ಸ್ಥಿತಿ, ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅಧೀನ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗೀತಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಂಗಳ ಶ್ಲೋಕಗಳೊಡನೆ ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ: ದೋಷರಹಿತ, ಪೂರ್ಣನಾದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಗೀತೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಅದರಿಂದ ಪ್ರಭು ಸದಾ ಪ್ರೀತನಾಗಲಿ.
According to Ramanuja ‘yogeshvara’ means the master of the natures of all things, conscious and non-conscious, high and low, whose form, existence and activity all depend on his will. Madhva closes his commentary on the Gita at this verse with verses of blessing: relying on the Gita of Mahavishnu, full and free of fault, I have given a small exposition, may the Lord be ever pleased by it.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಒಟ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು: ಯೋಗೇಶ್ವರ ಕೃಷ್ಣ ದಾರಿ ತೋರುವ ವಿವೇಕ, ಧನುರ್ಧಾರಿ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಯತ್ನ. ಒಂದಿಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪೂರ್ಣವಲ್ಲ.
Where wisdom and action come together, there is success: Krishna, lord of yoga, is the discernment that shows the way, Arjuna the archer is the effort. Neither is complete without the other.
ಗೀತೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಓದು ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ‘ಧ್ರುವಾ ನೀತಿಃ’, ಸ್ಥಿರವಾದ ನೀತಿ, ಪ್ರತಿದಿನದ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
The Gita ends here, but its reading does not. ‘Dhruva nitih’, sure right conduct, grows slowly in the choices of every day.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ