ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಯಯಾ ತು ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥಾಂಧೃತ್ಯಾ ಧಾರಯತೇಽರ್ಜುನ।
ಪ್ರಸಂಗೇನ ಫಲಾಕಾಂಕ್ಷೀ ಧೃತಿಃ ಸಾ ಪಾರ್ಥ ರಾಜಸೀ ॥ 34 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन।
प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ॥ 34 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
yayā tu dharmakāmārthāndhṛtyā dhārayate’rjuna|
prasaṅgena phalākāṅkṣī dhṛtiḥ sā pārtha rājasī || 34 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅರ್ಜುನ ಯಯಾ ತು ಧೃತ್ಯಾ (अर्जुन यया तु धृत्या, arjuna yayā tu dhṛtyā) = ಅರ್ಜುನ, ಯಾವ ಧೃತಿಯಿಂದ (but the steadfastness, O Arjuna, by which)
- ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥಾನ್ ಧಾರಯತೇ (धर्मकामार्थान् धारयते, dharmakāmārthān dhārayate) = ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತಾನೋ (one holds to dharma, pleasure and wealth)
- ಪ್ರಸಂಗೇನ ಫಲಾಕಾಂಕ್ಷೀ (प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी, prasaṅgena phalākāṅkṣī) = ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ (with attachment, craving the fruit)
- ಪಾರ್ಥ ಸಾ ಧೃತಿಃ ರಾಜಸೀ (पार्थ सा धृतिः राजसी, pārtha sā dhṛtiḥ rājasī) = ಪಾರ್ಥ, ಆ ಧೃತಿ ರಾಜಸ (that steadfastness, O Partha, is rajasic)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆದರೆ ಅರ್ಜುನ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಧೃತಿ, ಪಾರ್ಥ, ರಾಜಸ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
But the steadfastness, O Arjuna, by which one holds to dharma, pleasure and wealth, craving the fruit with attachment, is rajasic, O Partha.
ಶ್ಲೋಕ 18.34ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.34
ರಾಜಸ ಧೃತಿಯೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಫಲದ ಹಂಬಲ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಅಂಥವನು ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸದಾ ಮಾಡಬೇಕಾದವೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಸಂಗದಿಂದಲೂ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಅವನು ಇವನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತಾನೆ, ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
Rajasic steadfastness is firm too, but behind it is a craving for the fruit. According to Shankara such a person holds dharma, pleasure and wealth in the mind as things always to be done, and through attachment to each desires its fruit. Sridhara Swami says he holds on to these as the chief things and does not let go.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ‘ಧರ್ಮ ಕಾಮ ಅರ್ಥ’ ಪದಗಳು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಾಧನವಾದ ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರಾಣ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ‘ಫಲ’ ರಾಜಸವಾದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥಗಳೇ ಅದರ ಗುರಿ, ಮೋಕ್ಷವಲ್ಲ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
According to Ramanuja the words ‘dharma, pleasure and wealth’ indicate the activities of mind, breath and senses that serve as means to them. Since the ‘fruit’ here is rajasic, its aim is dharma, pleasure and wealth themselves, not liberation. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಪ್ರತಿಫಲಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದುಡಿಯುವ ಹಠ ದೂರ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಫಲ ತಡವಾದಾಗ ಬೇಗ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಅತಿ ದುಡಿಮೆಯಿಂದ ನಿದ್ರೆ, ಕುಟುಂಬ, ಆರೋಗ್ಯ ಬಲಿಯಾಗುವುದು ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ.
Persistence that toils only for reward takes one far, but collapses quickly when the reward is delayed. Sleep, family and health being sacrificed to overwork is another face of it.
ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕಗಳೊಂದೇ ಗುರಿಯಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಕಲಿಕೆಯ ಆನಂದವನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಧೃತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯಕರ.
The pressure on students whose only goal is exam marks is an example. If the joy of learning is also nurtured, steadfastness is healthier.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ