ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಹಂಕಾರಂ ಬಲಂ ದರ್ಪಂ ಕಾಮಂ ಕ್ರೋಧಂ ಪರಿಗ್ರಹಮ್।
ವಿಮುಚ್ಯ ನಿರ್ಮಮಃ ಶಾಂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಭೂಯಾಯ ಕಲ್ಪತೇ ॥ 53 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम्।
विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ 53 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham|
vimucya nirmamaḥ śānto brahmabhūyāya kalpate || 53 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಹಂಕಾರಂ ಬಲಂ ದರ್ಪಮ್ (अहङ्कारं बलं दर्पम्, ahaṅkāraṃ balaṃ darpam) = ಅಹಂಕಾರ, ಬಲ, ದರ್ಪ (ego, force, arrogance)
- ಕಾಮಂ ಕ್ರೋಧಂ ಪರಿಗ್ರಹಂ ವಿಮುಚ್ಯ (कामं क्रोधं परिग्रहं विमुच्य, kāmaṃ krodhaṃ parigrahaṃ vimucya) = ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಪರಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು (letting go of desire, anger and possessiveness)
- ನಿರ್ಮಮಃ ಶಾಂತಃ (निर्ममः शान्तः, nirmamaḥ śāntaḥ) = ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲದ, ಶಾಂತನಾದ (free of ‘mine’, at peace)
- ಬ್ರಹ್ಮಭೂಯಾಯ ಕಲ್ಪತೇ (ब्रह्मभूयाय कल्पते, brahmabhūyāya kalpate) = ಬ್ರಹ್ಮಭಾವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ (becomes fit for oneness with Brahman)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
…ಅಹಂಕಾರ, ಬಲ, ದರ್ಪ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಪರಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ‘ನನ್ನದು’ ಎಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತನಾದವನು ಬ್ರಹ್ಮಭಾವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
…letting go of ego, force, arrogance, desire, anger and possessiveness, free of the sense of ‘mine’ and at peace, one becomes fit for oneness with Brahman.
ಶ್ಲೋಕ 18.53ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.53
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಬಲ’ಕ್ಕೆ ಮಿತಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ: ಇಲ್ಲಿ ಬಿಡಬೇಕಾದ್ದು ಕಾಮರಾಗಗಳೊಡನೆ ಕೂಡಿದ ಬಲ, ದೇಹದ ಸಹಜ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ‘ದರ್ಪ’ ಹರ್ಷದ ನಂತರ ಬರುವ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ: ‘ಹರ್ಷಗೊಂಡವನು ದರ್ಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ದರ್ಪಗೊಂಡವನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರುತ್ತಾನೆ’ ಎಂಬ ಸ್ಮೃತಿವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Shankara sets a limit on ‘bala’: what is to be given up here is force joined with desire and passion, not the natural strength of the body, which cannot be given up anyway. ‘Darpa’ is the state that follows elation and leads one to overstep dharma: he quotes the smriti, ‘the elated grows arrogant, and the arrogant oversteps dharma’.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಾತು ಆಳವಾದದ್ದು: ವೈರಾಗ್ಯದ ನಂತರವೂ ‘ನಾನು ವಿರಕ್ತ’ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಬರಬಹುದು, ‘ದರ್ಪ’ ಯೋಗಬಲದಿಂದ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆ ಹೋಗುವುದು. ಪ್ರಾರಬ್ಧದಿಂದ ವಿಷಯಗಳು ಬಂದರೂ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಪರಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ‘ಬ್ರಹ್ಮಭೂಯ’ವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿ, ಸದಾ ಅವನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿರುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
Sridhara Swami’s point is deep: even after dispassion the ego of ‘I am dispassionate’ can arise, and ‘darpa’ is going astray through the power gained in yoga. Even when objects come by past karma, desire, anger and possessiveness are to be given up. Madhva takes ‘brahmabhuya’ as abiding in Brahman, the mind always on him.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ‘ನಾನು ವಿರಕ್ತ’ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಯುಕ್ತ. ‘ನಾನು ಇತರರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಹೆಚ್ಚು ಶಿಸ್ತಿನವನು’ ಎಂಬ ಭಾವವೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ದರ್ಪ.
Sridhara Swami’s warning about the ego of ‘I am dispassionate’ is useful to all. The feeling ‘I am more religious, more disciplined than others’ is also a kind of arrogance.
‘ಪರಿಗ್ರಹ’, ಕೂಡಿಡುವುದು. ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಹಂಚುವುದು ಮನೆಯನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಹಗುರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
‘Parigraha’, hoarding. Sharing unneeded things with those who need them lightens both the home and the mind.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ