ಭಗವದ್ಗೀತೆ 18.15 ಅರ್ಥ: ಶರೀರವಾಙ್ಮನೋಭಿರ್ಯತ್

ಐದು ಕಾರಣಗಳು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ, ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕೂ ಕೆಟ್ಟದ್ದಕ್ಕೂ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವುದರಂಥ ಬದುಕಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಹಜ ಚಲನೆಗಳೂ ಹಿಂದಿನ ಧರ್ಮ ಅಧರ್ಮಗಳ ಫಲವೇ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವೂ ‘ನ್ಯಾಯ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ’ ಎಂಬುದರೊಳಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಐದು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ದೇಹ, ಮಾತು, ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂರು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

The five causes apply to all action, good and bad alike. Shankara adds a subtle point: even natural movements needed for life, such as blinking, are the result of past dharma and adharma, and so are included within ‘right or its opposite’. Sridhara Swami says that action begun by the five causes is gathered here into the three kinds of body, speech and mind.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ‘ನ್ಯಾಯ್ಯ’ವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಸಿದ್ಧ, ‘ವಿಪರೀತ’ವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ದೇಹ, ಮಾತು, ಮನಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಿಗೂ ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಐದು ಕಾರಣಗಳೇ ಹೇತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದೊಡನೆಯೇ ಬರುತ್ತದೆ: ಕರ್ತೃ ವಿಷ್ಣು, ‘ದೈವ’ ಅದೃಷ್ಟ.

Ramanuja takes ‘nyayya’ as established by scripture and ‘viparita’ as forbidden by it, and says the five causes of the previous verse are the causes of all action of body, speech and mind. Madhva’s comment comes together with the previous verse: the doer is Vishnu, and ‘daiva’ is the unseen result of past deeds.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಮಾತೂ ಕರ್ಮವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಟು ಮಾತು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದಷ್ಟೇ ಗಾಯ ಮಾಡಬಲ್ಲದು.

This verse reminds us that speech too is action. A harsh word can wound as much as a deed done by hand.

ಮನಸ್ಸಿನ ಯೋಚನೆಗಳೂ ಕರ್ಮದ ಆರಂಭ. ದ್ವೇಷದ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಿದರೆ ಅದು ಮಾತು, ಕೃತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯದಂತೆ ತಡೆಯಬಹುದು.

The thoughts of the mind are the beginning of action too. If a hostile thought is noticed as a seed, it can be kept from growing into word and deed.