ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಸುಖಂ ತ್ವಿದಾನೀಂ ತ್ರಿವಿಧಂ ಶೃಣು ಮೇ ಭರತರ್ಷಭ।
ಅಭ್ಯಾಸಾದ್ರಮತೇ ಯತ್ರ ದುಃಖಾಂತಂ ಚ ನಿಗಚ್ಛತಿ ॥ 36 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृणु मे भरतर्षभ।
अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ॥ 36 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
sukhaṃ tvidānīṃ trividhaṃ śṛṇu me bharatarṣabha|
abhyāsādramate yatra duḥkhāntaṃ ca nigacchati || 36 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಭರತರ್ಷಭ ಇದಾನೀಂ ತು ತ್ರಿವಿಧಂ ಸುಖಮ್ (भरतर्षभ इदानीं तु त्रिविधं सुखम्, bharatarṣabha idānīṃ tu trividhaṃ sukham) = ಭರತರ್ಷಭ, ಈಗ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಸುಖವನ್ನು (and now, O bull of the Bharatas, the threefold happiness)
- ಮೇ ಶೃಣು (मे शृणु, me śṛṇu) = ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು (hear from me)
- ಯತ್ರ ಅಭ್ಯಾಸಾತ್ ರಮತೇ (यत्र अभ्यासात् रमते, yatra abhyāsāt ramate) = ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ರಮಿಸುತ್ತಾನೋ (that in which one comes to delight through practice)
- ದುಃಖಾಂತಂ ಚ ನಿಗಚ್ಛತಿ (दुःखान्तं च निगच्छति, duḥkhāntaṃ ca nigacchati) = ದುಃಖದ ಕೊನೆಯನ್ನೂ ಸೇರುತ್ತಾನೋ (and reaches the end of sorrow)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಭರತರ್ಷಭ, ಈಗ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಸುಖವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು: ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ರಮಿಸುತ್ತಾನೋ, ದುಃಖದ ಕೊನೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೋ…
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
And now, O bull of the Bharatas, hear from me of the threefold happiness: that in which one comes to delight through practice, and reaches the end of sorrow…
ಶ್ಲೋಕ 18.36ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.36
ಗುಣಗಳ ಕನ್ನಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದು ಸುಖ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಜ್ಞಾನ, ಕರ್ಮ, ಕರ್ತೃ ಎಲ್ಲವೂ ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿಯೋ ಆ ಸುಖ ಇದು. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲ ಅರ್ಧ ಶ್ಲೋಕ ವಿಷಯದ ಘೋಷಣೆ, ಉಳಿದ ಒಂದೂವರೆ ಶ್ಲೋಕ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಸುಖದ ವರ್ಣನೆ.
The last of the mirrors of the gunas is happiness. Ramanuja states its place: this is the happiness for the sake of which the knowledge, action and doer described earlier all exist. According to Sridhara Swami the first half-verse announces the subject, and the next verse and a half describe sattvic happiness.
‘ಅಭ್ಯಾಸಾತ್’ ಪದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಅದು ಪರಿಚಯ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆವರ್ತನೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ: ಈ ಸುಖ ವಿಷಯಸುಖದಂತೆ ಒಮ್ಮೆಗೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ದೀರ್ಘ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅತಿಶಯವಿಲ್ಲದ ಆನಂದ, ಸಂಸಾರದ ಸಕಲ ದುಃಖಕ್ಕೂ ಕೊನೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
All stress the word ‘abhyasat’, through practice. For Shankara it means familiarity, repetition again and again. Sridhara Swami shows the difference: this happiness does not come all at once like the pleasure of the senses, it grows through practice. According to Ramanuja long practice brings, step by step, an unsurpassed delight and an end to all the sorrow of worldly life. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಗೀತ, ವ್ಯಾಯಾಮ, ಓದು, ಧ್ಯಾನ ಇವುಗಳ ಸುಖ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಲೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ದಿನಗಳ ಕಷ್ಟವನ್ನು ದಾಟಿದವರಿಗೆ ಅದು ಆಳವಾದ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ.
The happiness of music, exercise, reading and meditation grows only through practice. For those who get past the difficulty of the first days, it becomes a deep and steady joy.
‘ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ರಮಿಸುವುದು’ ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆಗೂ ಪಾಠ: ತಕ್ಷಣದ ಫಲ ಕೇಳದೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸುವುದು.
‘Delighting through practice’ is a lesson for children’s learning too: building the habit of moving forward little by little without asking for instant results.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ