ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಚ ನಿವೃತ್ತಿಂ ಚ ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯೇ ಭಯಾಭಯೇ।
ಬಂಧಂ ಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಯಾ ವೇತ್ತಿ ಬುದ್ಧಿಃ ಸಾ ಪಾರ್ಥ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ ॥ 30 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये।
बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ 30 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye|
bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī || 30 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಚ ನಿವೃತ್ತಿಂ ಚ (प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च, pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca) = ತೊಡಗುವುದನ್ನೂ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದನ್ನೂ (engagement and withdrawal)
- ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯೇ ಭಯಾಭಯೇ (कार्याकार्ये भयाभये, kāryākārye bhayābhaye) = ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಮಾಡಬಾರದ್ದು, ಭಯ ಅಭಯ (what should and should not be done, what is to be feared and what is not)
- ಬಂಧಂ ಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಯಾ ವೇತ್ತಿ (बन्धं मोक्षं च या वेत्ति, bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti) = ಬಂಧನವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಯಾವುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೋ (bondage and liberation, the one that knows these)
- ಪಾರ್ಥ ಸಾ ಬುದ್ಧಿಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೀ (पार्थ सा बुद्धिः सात्त्विकी, pārtha sā buddhiḥ sāttvikī) = ಪಾರ್ಥ, ಆ ಬುದ್ಧಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ (that understanding, O Partha, is sattvic)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಪಾರ್ಥ, ತೊಡಗುವುದು ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದು, ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಮತ್ತು ಮಾಡಬಾರದ್ದು, ಭಯಪಡಬೇಕಾದ್ದು ಮತ್ತು ಬೇಡದ್ದು, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಇವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯುವ ಬುದ್ಧಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
The understanding that rightly knows engagement and withdrawal, what should and should not be done, what is to be feared and what is not, bondage and liberation, is sattvic, O Partha.
ಶ್ಲೋಕ 18.30ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.30
ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಬುದ್ಧಿ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿನ ‘ಪ್ರವೃತ್ತಿ’ಯನ್ನು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗ, ‘ನಿವೃತ್ತಿ’ಯನ್ನು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಸಂನ್ಯಾಸಮಾರ್ಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಬಂಧ ಮೋಕ್ಷಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಬಂದಿವೆ. ‘ಕಾರ್ಯ ಅಕಾರ್ಯ’ ಲೌಕಿಕ ಅಥವಾ ವೈದಿಕ ವಿಧಿ ನಿಷೇಧಗಳು.
Sattvic understanding separates pairs rightly. Shankara takes ‘pravritti’ here as the path of action, which causes bondage, and ‘nivritti’ as the path of renunciation, which causes liberation, since they come in the same sentence as bondage and liberation. ‘What should and should not be done’ are the injunctions and prohibitions, worldly or Vedic.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ‘ಪ್ರವೃತ್ತಿ’ ಅಭ್ಯುದಯದ ಧರ್ಮ, ‘ನಿವೃತ್ತಿ’ ಮೋಕ್ಷದ ಧರ್ಮ. ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಬುದ್ಧಿ ಇವನ್ನು ಇದ್ದಂತೆ ತಿಳಿಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶ, ಕಾಲ, ಅವಸ್ಥೆಗಳ ವಿಶೇಷದಲ್ಲಿ ‘ಇದು ಮಾಡಬೇಕು, ಇದು ಮಾಡಬಾರದು’ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಭಯ ಅಭಯ’ವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಮಾಡಬಾರದ್ದರ ಕಾರಣಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
For Ramanuja ‘pravritti’ is the dharma of prosperity and ‘nivritti’ the dharma of liberation. Sattvic understanding knows these as they are, and also knows, in particular situations of place, time and condition, ‘this should be done, this should not’. Sridhara Swami takes ‘fear and fearlessness’ as the reasons behind what should and should not be done. Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
‘ಭಯಾಭಯೆ’, ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಹೆದರಬೇಕು, ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಬೇಡ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯ. ಮುಖ ಒಂದು ಕಡೆಗೆ ಜೋತುಬೀಳುವುದು, ಕೈ ದುರ್ಬಲವಾಗುವುದು, ಮಾತು ತೊದಲುವುದು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಆಗ ತಡಮಾಡದೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.
‘Bhayabhaye’, knowing what to fear and what not, matters in health too. The face drooping on one side, an arm becoming weak and slurred speech are signs of a stroke, and then one must go to hospital without delay.
ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಭಯ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅಪಾಯದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಗತ್ಯ ಭಯವನ್ನೂ ಅಪಾಯಕರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Likewise, many minor troubles need no great fear. Learning the danger signs reduces both needless fear and dangerous neglect.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ