ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಶಮೋ ದಮಸ್ತಪಃ ಶೌಚಂ ಕ್ಷಾಂತಿರಾರ್ಜವಮೇವ ಚ।
ಜ್ಞಾನಂ ವಿಜ್ಞಾನಮಾಸ್ತಿಕ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಕರ್ಮ ಸ್ವಭಾವಜಮ್ ॥ 42 ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च।
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥ 42 ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
śamo damastapaḥ śaucaṃ kṣāntirārjavameva ca|
jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ brahmakarma svabhāvajam || 42 ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶಮಃ ದಮಃ ತಪಃ ಶೌಚಮ್ (शमः दमः तपः शौचम्, śamaḥ damaḥ tapaḥ śaucam) = ಶಮ, ದಮ, ತಪಸ್ಸು, ಶೌಚ (calm, self-control, austerity, purity)
- ಕ್ಷಾಂತಿಃ ಆರ್ಜವಮ್ ಏವ ಚ (क्षान्तिः आर्जवम् एव च, kṣāntiḥ ārjavam eva ca) = ಕ್ಷಮೆ, ಋಜುತೆ (forbearance and straightforwardness)
- ಜ್ಞಾನಂ ವಿಜ್ಞಾನಮ್ ಆಸ್ತಿಕ್ಯಮ್ (ज्ञानं विज्ञानम् आस्तिक्यम्, jñānaṃ vijñānam āstikyam) = ಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಆಸ್ತಿಕ್ಯ (knowledge, realisation and faith)
- ಸ್ವಭಾವಜಂ ಬ್ರಹ್ಮಕರ್ಮ (स्वभावजं ब्रह्मकर्म, svabhāvajaṃ brahmakarma) = ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕರ್ಮ (are the brahmana’s duties, born of nature)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಶಮ, ದಮ, ತಪಸ್ಸು, ಶೌಚ, ಕ್ಷಮೆ, ಋಜುತೆ, ಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಆಸ್ತಿಕ್ಯ ಇವು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕರ್ಮ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Calm, self-control, austerity, purity, forbearance, straightforwardness, knowledge, realisation and faith are the brahmana’s duties, born of his nature.
ಶ್ಲೋಕ 18.42ರ ವಿವರಣೆContext and commentary on verse 18.42
ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸವಲತ್ತೂ ಇಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತುಗಳು. ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಅರ್ಥಗಳು: ‘ಶಮ’ ಹೊರಗಿನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ, ‘ದಮ’ ಅಂತಃಕರಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ, ‘ಕ್ಷಾಂತಿ’ ಇತರರು ಪೀಡಿಸಿದರೂ ಮನಸ್ಸು ವಿಕಾರಗೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ‘ಆರ್ಜವ’ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆಯೇ ಹೊರಗಿನ ನಡವಳಿಕೆ, ‘ಜ್ಞಾನ’ ಪರ ಅಪರ ತತ್ತ್ವಗಳ ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ, ‘ವಿಜ್ಞಾನ’ ಪರತತ್ತ್ವದ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನ.
Notably, this list contains no privilege, it is all qualities and disciplines. Ramanuja’s senses: ‘shama’ is control of the outer senses, ‘dama’ control of the inner organ, ‘kshanti’ the mind remaining undisturbed even when others cause pain, ‘arjava’ outward conduct matching the mind, ‘jnana’ true knowledge of the higher and lower realities, and ‘vijnana’ special knowledge of the Supreme.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಶಮ’ವನ್ನು ಚಿತ್ತದ ಉಪರತಿ, ‘ದಮ’ವನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಉಪರತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇದು ರಾಮಾನುಜರ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ‘ಆಸ್ತಿಕ್ಯ’ವನ್ನು ಆಗಮಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ‘ತಪಸ್ಸು’ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ದೇಹ, ಮಾತು, ಮನಸ್ಸಿನ ತಪಸ್ಸು (17.14 ರಿಂದ 17.16). ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.
Sridhara Swami calls ‘shama’ the stilling of the mind and ‘dama’ the stilling of the outer senses, the reverse of Ramanuja’s order. Shankara calls ‘astikya’ faith in the meaning of scripture, and ‘tapas’ the austerity of body, speech and mind described earlier (17.14 to 17.16). Madhva’s comment on this verse is not in our source text.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಗುಣಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ, ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ, ವೈದ್ಯ, ಸಲಹೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.
These qualities are not the property of any one group, anyone can cultivate them. We see them in a good teacher, doctor or counsellor.
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ‘ಕ್ಷಾಂತಿ’, ಇತರರು ನೋಯಿಸಿದರೂ ಮನಸ್ಸು ಕೆಡದಿರುವುದು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಒತ್ತಡದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಕಾದ ಗುಣ.
Ramanuja’s ‘kshanti’, the mind staying unspoiled even when others hurt us, is a quality everyone needs on the stressful days of a hospital.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ