ಭಗವದ್ಗೀತೆ 18.1 ಅರ್ಥ: ಸಂನ್ಯಾಸಸ್ಯ ಮಹಾಬಾಹೋ

ಗೀತೆಯ ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ, ಅರ್ಜುನನ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಅಧ್ಯಾಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಒಂದು ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗಗಳ ವಿಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಗೀತೆಯ ಅರ್ಥದ ಸಂಗ್ರಹ. ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೂ ಅವರು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಗೀತೆ ಒಂದೆಡೆ ಕರ್ಮಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು (5.13), ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಫಲತ್ಯಾಗದೊಡನೆ ಕರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನವನ್ನು (12.11) ಹೇಳಿದೆ. ಸರ್ವಜ್ಞನೂ ಪರಮ ಕರುಣಾಮಯಿಯೂ ಆದ ಭಗವಂತ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾದದ್ದನ್ನು ಹೇಳಲಾರ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಅವಿರೋಧವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅರ್ಜುನನ ಪ್ರಶ್ನೆ.

The last chapter of the Gita, Arjuna’s last question. Sridhara Swami states the nature of the chapter in a verse: a summary of the meaning of the whole Gita through the distinction of nyasa and tyaga. He also gives the background of the question: the Gita has taught renunciation of action in one place (5.13) and the performance of action with relinquishment of its fruit in another (12.11). The all-knowing, supremely compassionate Lord would not teach contradictions, so Arjuna asks to understand how they agree.

ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸಂನ್ಯಾಸ ಎರಡೂ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನಗಳೆಂದು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ, ‘ತ್ಯಾಗದಿಂದಲೇ ಕೆಲವರು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು’ (ಮಹಾನಾರಾಯಣ). ಈ ಎರಡು ಪದಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥದವೋ ಒಂದೇ ಅರ್ಥದವೋ ಎಂಬುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ‘ಕೇಶಿನಿಷೂದನ’ ಹೆಸರಿನ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಬಾಯಿ ತೆರೆದು ನುಂಗಲು ಬಂದ ಕುದುರೆರೂಪದ ಕೇಶಿಯ ಬಾಯಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಎಡಗೈ ತೂರಿಸಿ, ಆ ಕೈ ಬೆಳೆದು ಅವನನ್ನು ಸೀಳಿತು, ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ‘ಮಹಾಬಾಹು’. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳನ್ನೂ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿ ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ.

According to Ramanuja the Upanishads declare both tyaga and sannyasa to be means to liberation: ‘by relinquishment alone some attained immortality’ (Mahanarayana). The question is whether the two words have different meanings or the same. Sridhara Swami tells the story behind the name ‘Keshinishudana’: when Keshi, in the form of a horse, came with open mouth to swallow him, Krishna thrust his left arm into its mouth, and the arm grew and split him apart, hence ‘mighty-armed’. According to Madhva this chapter sums up and concludes all the means taught before.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where commentators differ, both readings are given here.

ಎರಡು ಸಲಹೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವೆನಿಸಿದಾಗ ಅರ್ಜುನನಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳುವುದು ಜಾಣತನ. ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಗೊಂದಲವೆನಿಸಿದರೆ ‘ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು, ಅದರ ಅರ್ಥವೇನು’ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಿ ಕೇಳಿ.

When two pieces of advice seem to contradict each other, asking clearly like Arjuna is wise. If a doctor’s advice seems confusing, ask them to separate it out: what does this mean, and what does that mean.

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ನಿಲುವೂ ಪಾಠ: ಗೌರವಿಸುವ ಗುರುವಿನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಕಂಡಾಗ ಅದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕದೆ, ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿಸುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು.

Sridhara Swami’s stance is also a lesson: when we see a contradiction in the words of a teacher we respect, rather than dismissing it, we look for the meaning that reconciles both.