ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರೀ ಶ್ಲೋಕ 50: ಅರ್ಥ

ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರೀಯ ನೂರೂ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಒಂದೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ: ಕನ್ನಡ · ದೇವನಾಗರಿ · English IAST

ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)

ಕವೀನಾಂ ಸಂದರ್ಭ-ಸ್ತಬಕಮಕರಂದೈಕರಸಿಕಂ
ಕಟಾಕ್ಷವ್ಯಾಕ್ಷೇಪ-ಭ್ರಮರಕಲಭೌ ಕರ್ಣಯುಗಲಮ್ ।
ಅಮುಂಚಂತೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತವ ನವರಸಾಸ್ವಾದತರಲಾ-
ವಸೂಯಾಸಂಸರ್ಗಾತ್ ಅಲಿಕನಯನಂ ಕಿಂಚಿದರುಣಮ್ ॥ 50 ॥

ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)

कवीनां सन्दर्भस्तबकमकरन्दैकरसिकं
कटाक्षव्याक्षेपभ्रमरकलभौ कर्णयुगलम् ।
अमुञ्चन्तौ दृष्ट्वा तव नवरसास्वादतरला
वसूयासंसर्गात् अलिकनयनं किञ्चिदरुणम् ॥ 50 ॥

ಶ್ಲೋಕ (English IAST)

kavīnāṃ sandarbhastabakamakarandaikarasikaṃ
kaṭākṣavyākṣepabhramarakalabhau karṇayugalam |
amuñcantau dṛṣṭvā tava navarasāsvādataralā
vasūyāsaṃsargāt alikanayanaṃ kiñcidaruṇam || 50 ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕವೀನಾಮ್ (कवीनाम्, kavīnām) = ಕವಿಗಳ (of the poets)
ಸಂದರ್ಭಸ್ತಬಕ (सन्दर्भस्तबक, sandarbhastabaka) = ಕಾವ್ಯರಚನೆಗಳೆಂಬ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳ (of the flower-clusters that are their compositions)
ಮಕರಂದೈಕರಸಿಕಮ್ (मकरन्दैकरसिकम्, makarandaikarasikam) = ಮಕರಂದವನ್ನೇ ಸವಿಯುವ (that delights only in the nectar)
ಕಟಾಕ್ಷವ್ಯಾಕ್ಷೇಪ (कटाक्षव्याक्षेप, kaṭākṣavyākṣepa) = ಕುಡಿನೋಟಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ (in the guise of side-glances)
ಭ್ರಮರಕಲಭೌ (भ्रमरकलभौ, bhramarakalabhau) = ಎರಡು ಎಳೆಯ ದುಂಬಿಗಳು (two young bees)
ಕರ್ಣಯುಗಲಮ್ (कर्णयुगलम्, karṇayugalam) = ಎರಡು ಕಿವಿಗಳನ್ನು (the pair of ears)
ಅಮುಂಚಂತೌ (अमुञ्चन्तौ, amuñcantau) = ಬಿಡದೆ ಇರುವ (never leaving)
ದೃಷ್ಟ್ವಾ (दृष्ट्वा, dṛṣṭvā) = ನೋಡಿ (seeing)
ತವ (तव, tava) = ನಿನ್ನ (your)
ನವರಸಾಸ್ವಾದತರಲೌ (नवरसास्वादतरलौ, navarasāsvādataralau) = ನವರಸಗಳ ಸವಿಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುವ (restless for the taste of the nine rasas)
ಅಸೂಯಾಸಂಸರ್ಗಾತ್ (असूयासंसर्गात्, asūyāsaṃsargāt) = ಅಸೂಯೆಯ ಸೋಂಕಿನಿಂದ (from a touch of envy)
ಅಲಿಕನಯನಮ್ (अलिकनयनम्, alikanayanam) = ಹಣೆಗಣ್ಣು (the eye on the forehead)
ಕಿಂಚಿತ್ (किञ्चित्, kiñcit) = ಸ್ವಲ್ಪ (a little)
ಅರುಣಮ್ (अरुणम्, aruṇam) = ಕೆಂಪಾಗಿದೆ (is red)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ನಿನ್ನ ಕಿವಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಕವಿಗಳ ಕಾವ್ಯವೆಂಬ ಹೂಗೊಂಚಲಿನ ಮಕರಂದವನ್ನು ಸವಿಯುವುದರಲ್ಲೇ ಮಗ್ನವಾಗಿವೆ. ನಿನ್ನ ಕಡೆಗಣ್ಣುಗಳು, ನವರಸಗಳ ರುಚಿಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುವ ಎರಡು ಎಳೆ ದುಂಬಿಗಳಂತೆ ಆ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕದಲುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಿನ್ನ ಕಿವಿಗಳವರೆಗೂ ತಲುಪಿ ಆ ಆನಂದವನ್ನು ಸವಿಯಲಾಗದ ನಿನ್ನ ಹಣೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಣ್ಣು, ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸೂಯೆಯಿಂದಲೋ ಎಂಬಂತೆ ಕೆಂಪಾಗಿದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Your ears delight only in the nectar of the flower-clusters that are the poets’ compositions. Your side-glances, like two young bees, never leave them, restless for the taste of the nine rasas, the flavours of poetry. Seeing this, the eye on your forehead, which cannot reach your ears and share that delight, has turned a little red, as if touched by envy.

ಶ್ಲೋಕ 50ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ವಿವರಗಳುTraditional ritual details for shloka 50

ಫಲ (ಸಿದ್ಧಿ)Result: ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಂಕುಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆProtection from fevers and infections
ಬೀಜ ಮಂತ್ರBeeja mantra: ಯಂತ್ರದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೀಜಾಕ್ಷರವಿಲ್ಲ, ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರNo seed syllable in the drawing, only lines
ಯಂತ್ರYantra: ಚಿನ್ನದ ತಗಡಿನ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಯಂತ್ರ, ಅಥವಾ ನೀರು ಇಲ್ಲವೆ ಬೆಣ್ಣೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಯಂತ್ರ (ಆಮೇಲೆ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು)Drawn on a gold plate, or on water or butter (the butter is taken afterwards)
ಪಾರಂಪರಿಕ ಚಿತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ರಚಿತ ಯಂತ್ರದ ಚಿತ್ರ.
ದಿಕ್ಕುDirection: ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತುSitting facing east
ಜಪJapa count: ದಿನಕ್ಕೆ 1000 ಬಾರಿ1000 times a day
ಅವಧಿDuration: 4 ದಿನ4 days
ನೈವೇದ್ಯNaivedya / offering: ಸಕ್ಕರೆ, ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ, ಬೆಲ್ಲ, ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿSugar, sugar candy, jaggery, honey, fruit and coconut

ಈ ವಿವರಗಳು ಮೂಲ ‘ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿ’ಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೂ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಯಂತ್ರ, ಬೀಜಮಂತ್ರ, ನಿಗದಿತ ಜಪಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫಲವನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯು ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳು ಒಂದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ದಾಖಲೆಯಷ್ಟೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ.These details are not part of the original Saundarya Lahari, as we wish to state clearly at the outset. Associating each verse with a specific yantra, a seed syllable (bija mantra), a required chanting count (japa count), and a resulting benefit is a practice that evolved in later centuries. Furthermore, these technical details vary slightly from one text to another. This compilation represents a record of a traditional practice rather than any form of medical advice.

ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರೀ ಸೂಚಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ.For the sources, see the Soundarya Lahari index page.