ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರೀ ಶ್ಲೋಕ 91: ಅರ್ಥ

ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರೀಯ ನೂರೂ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಒಂದೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ: ಕನ್ನಡ · ದೇವನಾಗರಿ · English IAST

ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)

ಪದನ್ಯಾಸಕ್ರೀಡಾ-ಪರಿಚಯಮಿವಾರಬ್ಧುಮನಸಃ
ಸ್ಖಲಂತಸ್ತೇ ಖೇಲಂ         ಭವನಕಲಹಂಸಾ ನ ಜಹತಿ ।
ಅತಸ್ತೇಷಾಂ ಶಿಕ್ಷಾಂ         ಸುಭಗಮಣಿಮಂಜೀರರಣಿತ-
ಚ್ಛಲಾದಾಚಕ್ಷಾಣಂ         ಚರಣಕಮಲಂ ಚಾರುಚರಿತೇ ॥ 91 ॥

ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)

पदन्यासक्रीडापरिचयमिवारब्धुमनसः
स्खलन्तस्ते खेलं        भवनकलहंसा न जहति ।
अतस्तेषां शिक्षां        सुभगमणिमञ्जीररणित
च्छलादाचक्षाणं        चरणकमलं चारुचरिते ॥ 91 ॥

ಶ್ಲೋಕ (English IAST)

padanyāsakrīḍāparicayamivārabdhumanasaḥ
skhalantaste khelaṃ        bhavanakalahaṃsā na jahati |
atasteṣāṃ śikṣāṃ        subhagamaṇimañjīraraṇita
cchalādācakṣāṇaṃ        caraṇakamalaṃ cārucarite || 91 ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಪದನ್ಯಾಸಕ್ರೀಡಾಪರಿಚಯಮ್ (पदन्यासक्रीडापरिचयम्, padanyāsakrīḍāparicayam) = ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವ ಆಟದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು (practice in the play of placing the feet)
ಇವ (इव, iva) = ಎಂಬಂತೆ (as if)
ಆರಬ್ಧುಮನಸಃ (आरब्धुमनसः, ārabdhumanasaḥ) = ಆರಂಭಿಸಲು ಬಯಸಿ (wishing to begin)
ಸ್ಖಲಂತಃ (स्खलन्तः, skhalantaḥ) = ಎಡವುತ್ತ (stumbling)
ತೇ (ते, te) = ನಿನ್ನ (your)
ಖೇಲಮ್ (खेलम्, khelam) = ಲೀಲಾಗಮನವನ್ನು (graceful gait)
ಭವನಕಲಹಂಸಾಃ (भवनकलहंसाः, bhavanakalahaṃsāḥ) = ಅರಮನೆಯ ರಾಜಹಂಸಗಳು (the royal swans of your palace)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಜಹತಿ (जहति, jahati) = ಬಿಡುತ್ತವೆ (leave)
ಅತಃ (अतः, ataḥ) = ಆದ್ದರಿಂದ (so)
ತೇಷಾಮ್ (तेषाम्, teṣām) = ಅವುಗಳಿಗೆ (for them)
ಶಿಕ್ಷಾಮ್ (शिक्षाम्, śikṣām) = ಪಾಠವನ್ನು (lessons)
ಸುಭಗಮಣಿಮಂಜೀರರಣಿತಚ್ಛಲಾತ್ (सुभगमणिमञ्जीररणितच्छलात्, subhagamaṇimañjīraraṇitacchalāt) = ಸುಂದರ ರತ್ನಖಚಿತ ಕಾಲಂದುಗೆಗಳ ಝಣಝಣದ ನೆಪದಲ್ಲಿ (under cover of the jingling of the lovely jewelled anklets)
ಆಚಕ್ಷಾಣಮ್ (आचक्षाणम्, ācakṣāṇam) = ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿರುವಂತಿದೆ (seem to be giving)
ಚರಣಕಮಲಮ್ (चरणकमलम्, caraṇakamalam) = ಪಾದಕಮಲ (your lotus feet)
ಚಾರುಚರಿತೇ (चारुचरिते, cārucarite) = ಸುಂದರ ನಡಿಗೆಯವಳೇ (O you of graceful gait)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸುಂದರ ನಡಿಗೆಯವಳೇ, ನಿನ್ನ ಅರಮನೆಯ ರಾಜಹಂಸಗಳು ನಿನ್ನಂತೆ ನಡೆಯಲು ಕಲಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವು ಎಡವುತ್ತಲೇ ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕದಲುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ರತ್ನಖಚಿತವಾದ ಸುಂದರ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ನಾದದ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಕಮಲದಂಥ ಪಾದಗಳು ಆ ಹಂಸಗಳಿಗೆ ನಡಿಗೆಯ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

O you of graceful gait, the royal swans of your palace want to learn to walk as you do. So they keep following you, stumbling, and will not leave your side. And your lotus feet seem to be giving them lessons, under cover of the jingling of your lovely jewelled anklets. The swan’s walk is the classic image of a graceful gait; here even the swans are only pupils.

ಶ್ಲೋಕ 91ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ವಿವರಗಳುTraditional ritual details for shloka 91

ಫಲ (ಸಿದ್ಧಿ)Result: ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಲಾಭGain of land and wealth
ಬೀಜ ಮಂತ್ರBeeja mantra: ಓಂ, ಹ್ರೀಂ (ಮೂರು ಬಾರಿ)oṃ, hrīṃ (three times)
ಯಂತ್ರYantra: ಶ್ಲೋಕದೊಂದಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ತಗಡಿನ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಯಂತ್ರDrawn on a gold plate, with the verse written on it
ಪಾರಂಪರಿಕ ಚಿತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ರಚಿತ ಯಂತ್ರದ ಚಿತ್ರ.
ದಿಕ್ಕುDirection: ಆಗ್ನೇಯಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತುSitting facing south-east
ಜಪJapa count: ದಿನಕ್ಕೆ 1000 ಬಾರಿ1000 times a day
ಅವಧಿDuration: 45 ದಿನ45 days
ನೈವೇದ್ಯNaivedya / offering: ಪಾಯಸPayasa

ಈ ವಿವರಗಳು ಮೂಲ ‘ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿ’ಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೂ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಯಂತ್ರ, ಬೀಜಮಂತ್ರ, ನಿಗದಿತ ಜಪಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫಲವನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯು ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳು ಒಂದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದೊಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ದಾಖಲೆಯಷ್ಟೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ.These details are not part of the original Saundarya Lahari, as we wish to state clearly at the outset. Associating each verse with a specific yantra, a seed syllable (bija mantra), a required chanting count (japa count), and a resulting benefit is a practice that evolved in later centuries. Furthermore, these technical details vary slightly from one text to another. This compilation represents a record of a traditional practice rather than any form of medical advice.

ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರೀ ಸೂಚಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ.For the sources, see the Soundarya Lahari index page.